Przykład 1
Dorosły człowiek stojący na jednej nodze: cały ciężar, około {{u:700:force:0}}, spoczywa na stopie o polu {{u:0.02:area-m2:2}}. Dlatego ślad jednej stopy na mokrym piasku jest głębszy niż ślad dwóch.
p = {{u:35:press-kpa}}
Wprowadź siłę F w niutonach i pole styku S w metrach kwadratowych. Kalkulator liczy ciśnienie ze wzoru p = F/S. Przy 700 N i 0,02 m² wynik wynosi 35 kPa; przy tych samych 700 N i 0,0001 m² — 7 MPa. Panel pokazuje też bary i psi. To nie ciśnienie hydrostatyczne ρgh i nie tryb „oblicz siłę z ciśnienia” — wejście to F i S.
Wprowadź siłę i pole styku. Ciśnienie, przeliczenia i skala pojawią się tutaj.
Ciśnienie słupa cieczy oblicza osobny kalkulator ciśnienia hydrostatycznego p = ρ g h. Związek siły i pola omawia szerzej artykuł o ciśnieniu jako sile na jednostkę pola.
Ciśnienie to miara tego, jak mocno siła jest skupiona na powierzchni. Definicja jest ilorazem: p = F/S, gdzie F jest siłą prostopadłą do powierzchni, a S polem, na którym ta siła się rozkłada. Jednostką ciśnienia w układzie SI jest paskal: 1 Pa = 1 N/m². To definicja podręcznikowa (Halliday, Resnick, Walker, Podstawy fizyki; Young, Freedman, University Physics), a nazwa jednostki upamiętnia Blaise’a Pascala.
Kalkulator korzysta z dwóch liczb, które wprowadzasz: siły F w niutonach oraz pola S w metrach kwadratowych. Wynik jest ilorazem tych liczb. Dla 700 N i 0,02 m² otrzymujesz 700 / 0,02 = 35 000 Pa, czyli 35 kPa. Dla tych samych 700 N na obcasie o polu 0,0001 m² wynik wynosi 7 000 000 Pa, czyli 7 MPa — dwieście razy więcej, bo pole jest dwieście razy mniejsze.
Co pokazuje panel wyniku. Oprócz ciśnienia w dobranej jednostce (Pa, kPa lub MPa) kalkulator podaje tę samą wartość w paskalach, barach i psi, krotność ciśnienia atmosferycznego (1 atm = 101 325 Pa) oraz wysokość słupa wody, który wywierałby takie samo ciśnienie: h = p/(ρ·g) przy ρ = 1000 kg/m³ i g = 9,80665 m/s². Dla 35 kPa jest to około 3,57 m wody. Skala logarytmiczna pod wynikiem umieszcza wynik między 1 Pa a 1 GPa obok punktów odniesienia: ciśnienia atmosferycznego, typowej opony samochodowej i dna Rowu Mariańskiego.
Granice modelu. Kalkulator nie liczy ciśnienia słupa cieczy z gęstości i głębokości (do tego służy osobny kalkulator p = ρ g h), nie rozkłada siły działającej pod kątem na składowe i nie modeluje nierównomiernego rozkładu nacisku pod rzeczywistym obcasem czy oponą. Wynik jest ciśnieniem średnim na całym polu S, przy założeniu, że siła działa prostopadle do powierzchni.
Przełącznik jednostek w nagłówku zmienia etykiety pól na lbf i ft², a wynik główny na psi; wartości w tekście pozostają w jednostkach SI jako punkt odniesienia. Przecinek i kropka w polach oznaczają ten sam separator dziesiętny. Pole S musi być większe od zera, bo dzielenie przez zero nie ma sensu fizycznego: bez powierzchni styku nie ma ciśnienia.
Przykłady na stronie: 700 N na 0,02 m² → 35 kPa; 700 N na 0,0001 m² → 7 MPa; 700 N na 0,15 m² → około 4,67 kPa; 20 000 N na 0,01 m² → 2 MPa; 100 N na 0,000002 m² → 50 MPa. Przycisk „Wypełnij ten przykład” wprowadza te same liczby do pól i odświeża panel wyniku, skalę oraz wykres.
p = F / S
[p] = N/m² = Pa; 1 kPa = 1000 Pa, 1 MPa = 1 000 000 Pa, 1 bar = 100 000 Pa, 1 atm = 101 325 Pa, 1 psi ≈ 6894,76 Pa
Model: ciśnienie jako iloraz siły normalnej i pola (definicja SI, BIPM). Przekształcenia F = p·S oraz S = F/p wynikają z tego samego wzoru, ale ten kalkulator wyznacza wyłącznie p. Kolejność obliczeń: p = F / S w jednostkach SI, następnie przeliczenia na bar, psi, atm i słup wody h = p/(ρ·g).
Ciśnienie p definiuje się jako stosunek siły F działającej prostopadle do powierzchni do pola S tej powierzchni: p = F/S. Jest to wielkość skalarna — w odróżnieniu od siły nie ma kierunku, choć siła, z której powstaje, kierunek ma. Jeśli siła nie jest rozłożona równomiernie, powyższy iloraz podaje ciśnienie średnie; ciśnienie w punkcie określa się granicą p = dF/dS, gdy pole dąży do zera.
Jednostką ciśnienia w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest paskal, 1 Pa = 1 N/m² = 1 kg·m⁻¹·s⁻². Nazwę przyjęła 14. Generalna Konferencja Miar w 1971 roku na cześć Blaise’a Pascala. Paskal jest jednostką małą w skali codziennej: ciśnienie atmosferyczne na poziomie morza wynosi około 101 325 Pa, dlatego w praktyce używa się hektopaskali (meteorologia), kilopaskali (technika) i megapaskali (wytrzymałość materiałów).
Ilościowe pojęcie ciśnienia wyrosło z badań nad atmosferą. W 1643 roku Evangelista Torricelli zbudował barometr rtęciowy i wykazał, że powietrze wywiera ciśnienie równoważone przez słup rtęci o wysokości około 76 cm. W 1648 roku Blaise Pascal zorganizował pomiar na górze Puy de Dôme (wykonał go jego szwagier Florin Périer): wysokość słupa rtęci malała wraz z wysokością nad poziomem morza, co potwierdziło, że ciśnienie pochodzi od ciężaru powietrza.
W wydanym pośmiertnie traktacie Traité de l’équilibre des liqueurs (1663) Pascal sformułował zasadę, którą dziś nazywamy prawem Pascala: ciśnienie wywierane na ciecz w zamkniętym naczyniu przenosi się jednakowo we wszystkich kierunkach. To właśnie ta zasada stoi za prasą i podnośnikiem hydraulicznym, które pojawiają się w przykładach na tej stronie. Nazwisko Pascala trafiło do układu SI dopiero trzy stulecia później.
Wzór p = F/S opisuje poprawnie sytuację, w której siła działa prostopadle do powierzchni i rozkłada się na niej równomiernie. Gdy siła działa pod kątem θ do normalnej, ciśnienie wywiera tylko jej składowa normalna F·cos θ, a składowa styczna F·sin θ odpowiada za naprężenie ścinające, nie za ciśnienie. Ten kalkulator przyjmuje θ = 0, więc wartość w polu „Siła” powinna być już składową prostopadłą.
Drugie założenie dotyczy równomierności. Stopa na piasku, opona na asfalcie czy szczęka imadła na drewnie nie dociskają jednakowo każdego milimetra kwadratowego styku. Wynik kalkulatora jest wtedy ciśnieniem średnim: rzeczywiste wartości lokalne mogą być wyraźnie większe w miejscach największego nacisku. Dla celów szkolnych i inżynierskich oszacowań ciśnienie średnie jest zwykle właściwą wielkością; dla analizy zniszczenia materiału potrzebny jest pełny rozkład nacisku.
Krok 1. Siła F działa prostopadle na płaską powierzchnię o polu S. Z definicji ciśnienia p = F/S; w jednostkach: [N]/[m²] = [Pa]. Krok 2. Jeśli siłą jest ciężar ciała o masie m, to F = m·g, więc p = m·g/S. Siedemdziesiąt kilogramów przy g = 9,81 m/s² daje około 687 N — stąd 700 N jako zaokrąglony przykład ciężaru dorosłej osoby.
Krok 3. Wzór hydrostatyczny jest szczególnym przypadkiem tej samej definicji. Rozważmy słup cieczy o gęstości ρ, wysokości h i polu podstawy S. Jego masa wynosi m = ρ·S·h, ciężar F = ρ·S·h·g, a ciśnienie na dno F/S = ρ·g·h. Pole S skraca się, dlatego ciśnienie na głębokości h nie zależy od kształtu naczynia — to tak zwany paradoks hydrostatyczny. Krok 4. Odwracając ten związek, kalkulator podaje wysokość słupa wody h = p/(ρ·g), który wywierałby obliczone ciśnienie; dla 35 kPa i wody o gęstości 1000 kg/m³ otrzymujemy około 3,57 m.
W mechanice ośrodków ciągłych stan sił wewnętrznych opisuje tensor naprężeń Cauchy’ego σ (Augustin-Louis Cauchy, 1822). Ciśnienie mechaniczne jest jego częścią izotropową: p = −(1/3)·tr σ = −(σ₁₁ + σ₂₂ + σ₃₃)/3, przy konwencji, że rozciąganie ma znak dodatni, a ściskanie znak ujemny. W cieczy w spoczynku naprężenia ścinające znikają i tensor sprowadza się do −p·I, więc ciśnienie jest jednakowe we wszystkich kierunkach — to jest treść prawa Pascala w języku tensorowym.
Nacisk dwóch ciał stałych na małym polu styku nie jest równomierny. Heinrich Hertz w pracy Über die Berührung fester elastischer Körper (1882) wyprowadził, że dla kuli dociskanej do płaszczyzny promień plamy styku rośnie jak F^(1/3), a maksymalne ciśnienie w środku plamy jest 1,5 raza większe od ciśnienia średniego F/(π·a²). Tę teorię stosuje się do łożysk, kół i zębów przekładni. Wynika z tego, że p = F/S opisuje wartość średnią, a prawdziwe maksimum pod gwoździem czy pinezką jest jeszcze wyższe.
Przeliczniki używane przez kalkulator: 1 bar = 100 000 Pa (dokładnie), 1 atm = 101 325 Pa (dokładnie, z definicji atmosfery fizycznej), 1 psi = 6894,757 Pa (funt-siła na cal kwadratowy), 1 mmHg = 133,322 Pa, 1 Torr = 101 325/760 Pa ≈ 133,322 Pa, 1 hPa = 100 Pa. Wartości te podaje broszura SI BIPM oraz NIST Special Publication 811; NIST zaleca stosowanie paskala i podawanie innych jednostek tylko jako przeliczeń.
W technice rozróżnia się ciśnienie bezwzględne (liczone od próżni) i względne, nadciśnienie (liczone od ciśnienia atmosferycznego). Manometr na kompresorze czy w oponie wskazuje nadciśnienie: „2,2 bara w oponie” oznacza około 320 kPa ciśnienia bezwzględnego. Iloraz p = F/S w tym kalkulatorze jest ciśnieniem wywieranym przez siłę na powierzchnię. Kalkulator nie dodaje do niego ciśnienia atmosferycznego, które działa z obu stron większości przedmiotów i w bilansie się znosi.
Przykłady rzędów wielkości dla orientacji na skali logarytmicznej: 1 Pa to w przybliżeniu nacisk banknotu leżącego płasko na stole; 10–100 kPa to nacisk stopy człowieka; 101,325 kPa to atmosfera; 200–250 kPa to nadciśnienie w oponie samochodu osobowego; około 110 MPa panuje na dnie Rowu Mariańskiego (głębokość około 11 km); 1 GPa to rząd ciśnień w prasach do syntezy diamentu.
Definicja, jednostka i wyprowadzenie pochodzą z podręczników fizyki ogólnej i dokumentów metrologicznych: D. Halliday, R. Resnick, J. Walker, Podstawy fizyki, t. 2 (rozdział o płynach), PWN; H. D. Young, R. A. Freedman, University Physics, rozdział „Fluid Mechanics”; R. P. Feynman, R. B. Leighton, M. Sands, The Feynman Lectures on Physics, t. II, rozdziały 31 (tensory) i 38–39 (sprężystość); L. D. Landau, E. M. Lifszyc, Teoria sprężystości; K. L. Johnson, Contact Mechanics, Cambridge University Press, 1985; H. Hertz, Über die Berührung fester elastischer Körper, Journal für die reine und angewandte Mathematik, t. 92, 1882; B. Pascal, Traité de l’équilibre des liqueurs, 1663; BIPM, The International System of Units (SI), 9. wydanie; NIST SP 330 i SP 811. Strona ma charakter edukacyjny.
p to ciśnienie, F siła prostopadła, S pole styku. Dla 700 N i 0,02 m² wynik wynosi 35 kPa.
Dorosły człowiek stojący na jednej nodze: cały ciężar, około {{u:700:force:0}}, spoczywa na stopie o polu {{u:0.02:area-m2:2}}. Dlatego ślad jednej stopy na mokrym piasku jest głębszy niż ślad dwóch.
p = {{u:35:press-kpa}}
Te same {{u:700:force:0}} na obcasie szpilki o polu {{u:0.0001:area-m2:4}}. Ciśnienie rośnie dwieście razy i parkiet dostaje trwałe wgniecenia.
p = {{u:7:press-mpa}}
Znowu {{u:700:force:0}}, tym razem rozłożone na rakiecie śnieżnej o polu {{u:0.15:area-m2:2}}. Ciśnienie spada poniżej nośności śniegu i człowiek przestaje się zapadać.
p ≈ {{u:4.6667:press-kpa}}
Podnośnik hydrauliczny: {{u:20000:force:0}} na tłoku o polu {{u:0.01:area-m2:2}}. Małe pole i duża siła dają ciśnienie, które przenosi się przez olej na drugi tłok i unosi samochód.
p = {{u:2:press-mpa}}
Gruby album leżący na stole: zaledwie {{u:15:force:0}} na {{u:0.04:area-m2:2}} blatu. Ciśnienie jest tak małe, że nie zostawia żadnego śladu na drewnie.
p = {{u:375:press-pa}}
Szczęki imadła zaciskają {{u:5000:force:0}} na styku o polu {{u:0.0005:area-m2:4}}. Lokalnie pojawiają się megapaskale i miękkie drewno ulega odkształceniu.
p = {{u:10:press-mpa}}
Na jedną oponę przypada ćwierć ciężaru samochodu: {{u:4000:force:0}} na plamie styku o polu około {{u:0.008:area-m2:3}}. Cały styk opony z asfaltem ma wielkość dłoni.
p = {{u:500:press-kpa}}
Uderzenie młotka daje {{u:100:force:0}} na czubku gwoździa o polu {{u:0.000002:area-m2:6}}. Ciśnienie jest tak duże, że włókna drewna się rozstępują.
p = {{u:50:press-mpa}}
Słoń w uproszczonym modelu: {{u:40000:force:0}} ciężaru rozłożone na czterech szerokich stopach o łącznym polu {{u:0.3:area-m2:1}}. Ciśnienie jest mniejsze niż pod obcasem szpilki.
p ≈ {{u:133.333:press-kpa}}
Przyssawka na kafelku: około {{u:50:force:0}} docisku na {{u:0.005:area-m2:3}}. Taki docisk wystarcza, by utrzymać ręcznik; przyssawka puszcza dopiero po wpuszczeniu powietrza.
p = {{u:10:press-kpa}}
Koło grzęźnie w błocie, więc pod oponę trafia deska: {{u:800:force:0}} rozkłada się na {{u:0.2:area-m2:1}} i samochód przestaje się zapadać.
p = {{u:4:press-kpa}}
Kciuk dociska pinezkę z siłą {{u:20:force:0}}, a ostrze ma pole {{u:0.000001:area-m2:6}}. Korek tablicy przyjmuje ją praktycznie bez oporu.
p = {{u:20:press-mpa}}
Ciśnienie to iloraz siły prostopadłej do powierzchni i pola tej powierzchni: p = F/S. Kalkulator dzieli wprowadzoną siłę w niutonach przez wprowadzone pole w metrach kwadratowych i podaje wynik w paskalach, a także w kilopaskalach lub megapaskalach, barach, psi i jako krotność ciśnienia atmosferycznego.
Domyślnie siłę w niutonach [N], a pole w metrach kwadratowych [m²]; wynik jest w paskalach. Jeden centymetr kwadratowy to 0,0001 m², a nie 0,01. Po przełączeniu nagłówka na jednostki US pola przyjmują funty-siłę [lbf] i stopy kwadratowe [ft²], a wynik główny jest w psi.
Tysiąc paskali to 1 kPa, milion to 1 MPa. Jeden bar to dokładnie 100 000 Pa, jedna atmosfera fizyczna to 101 325 Pa, a jeden psi to 6894,757 Pa. Panel wyniku pokazuje te przeliczenia automatycznie; na przykład 35 kPa to 0,35 bara i około 5,08 psi.
Ponieważ pole stoi w mianowniku wzoru p = F/S. Jeśli pole zmaleje dwieście razy, ciśnienie wzrośnie dwieście razy: 700 N na stopie o polu 0,02 m² to 35 kPa, a te same 700 N na obcasie o polu 0,0001 m² to 7 MPa. To dlatego ostrza są cienkie, a rakiety śnieżne szerokie.
Tutaj ciśnienie wynika z dowolnej siły działającej na powierzchnię: p = F/S. Ciśnienie hydrostatyczne p = ρ g h jest szczególnym przypadkiem, w którym siłą jest ciężar słupa cieczy o gęstości ρ i wysokości h. Panel pokazuje odwrotność tego związku: wysokość słupa wody, który wywierałby obliczone ciśnienie.
Nie całkiem. Naprężenie opisuje tensor Cauchy’ego, który ma składowe normalne i ścinające. Ciśnienie jest tylko jego częścią izotropową, czyli średnią ze składowych normalnych ze znakiem minus. W cieczy w spoczynku naprężenia ścinające znikają i ciśnienie opisuje cały stan; w ciele stałym pod obcasem rozkład nacisku jest nierównomierny, a wzór p = F/S podaje jego wartość średnią.
Ciśnienie wywiera tylko składowa prostopadła do powierzchni, F·cos θ, gdzie θ jest kątem między siłą a normalną. Kalkulator przyjmuje, że wprowadzona siła jest już tą składową. Składowa styczna F·sin θ odpowiada za naprężenie ścinające i tarcie, których ten kalkulator nie liczy.
Wynik jest ciśnieniem, jakie wprowadzona siła wywiera na wprowadzone pole, bez dodawania ciśnienia atmosferycznego. Dla nacisku stopy, imadła czy tłoka jest to właściwa wielkość, bo atmosfera działa z obu stron i w bilansie się znosi. Manometry w oponach wskazują nadciśnienie względem atmosfery, a nie ciśnienie bezwzględne.
Nie. Przełącznik zmienia tylko jednostki wprowadzania i wyświetlania: N na lbf, m² na ft², Pa na psi. Wartości wprowadzone w polach są przeliczane na jednostki SI, dzielone według p = F/S i prezentowane w wybranym systemie. Fizyka pozostaje ta sama.
Dzielenie przez zero nie jest określone, a fizycznie siła skupiona na zerowym polu oznaczałaby nieskończone ciśnienie. Rzeczywiste materiały odkształcają się i tworzą skończoną plamę styku, co opisuje teoria kontaktu Hertza. Kalkulator wymaga pola większego od zera i pokazuje komunikat, dopóki tak nie jest.
Nie wprost. Jeśli siłą jest ciężar, pomnóż masę przez przyspieszenie ziemskie: F = m·g, gdzie g ≈ 9,81 m/s². Masa 70 kg daje około 687 N; tę wartość można wprowadzić w pole siły. Osobny kalkulator F = m·a liczy ten iloczyn dla dowolnego przyspieszenia.
Skala rozciąga się od 1 Pa do 1 GPa, a każda podziałka oznacza dziesięciokrotny wzrost. Znacznik wskazuje obliczone ciśnienie, a szare punkty to odniesienia: ciśnienie atmosferyczne 101,3 kPa, typowe nadciśnienie w oponie samochodu około 220 kPa oraz ciśnienie na dnie Rowu Mariańskiego około 110 MPa. Skala służy orientacji, nie zastępuje przeliczeń w panelu.
Podziel siłę F (w niutonach) przez pole S (w m²). Wynik jest w paskalach: 1 Pa = 1 N/m². Przy 700 N i 0,02 m² otrzymujesz 35 000 Pa, czyli 35 kPa.
10 000 Pa, czyli 10 kPa. 500 / 0,05 = 10 000. To klasyczny przykład podręcznikowy; kalkulator przyjmuje te same jednostki SI.
1 cm² = 0,0001 m² (10⁻⁴), a nie 0,01. Sto cm² to 0,01 m². Błąd o dwa rzędy wielkości w polu psuje wynik ciśnienia w tej samej skali.
Nie jako wynik główny. Wejście to siła i pole; wynik to ciśnienie. Z ciśnienia i pola wrócisz do siły wzorem F = p·S poza tą stroną albo w osobnym trybie innego narzędzia.
35 kPa. To pierwszy przykład na stronie. Te same 700 N na obcasie 0,0001 m² dają 7 MPa — dwieście razy więcej, bo pole jest dwieście razy mniejsze.
Nie. Tu ciśnienie to siła przez pole styku: p = F/S. Przeliczniki opon i ciśnienie hydrostatyczne ρgh są na osobnych stronach.
Podziel siłę w niutonach przez pole w m². 700 N na 0,02 m² daje 35 000 Pa, czyli 35 kPa.
Definicja, jednostka, historia i wyprowadzenie poniżej pochodzą z uznanych źródeł fizyki i metrologii.
Strona zaktualizowana 14 października 2026.