Artykuł

Hamowanie

Z 50 km/h do zera: opóźnienie a, droga s = v²/(2a), a przy czasie reakcji jeszcze odcinek v·tr.

Część 3 serii Fizyka bez tajemnic. Poprzednio: ruch przyspieszony. Dalej: rzut pionowy.

Jak to działa

W modelu szkolnym hamowanie to ruch jednostajnie opóźniony: wpisujesz dodatnie a i v₀, dostajesz drogę do zatrzymania s = v₀²/(2a) oraz czas t = v₀/a. Klasyczny przykład: około 50 km/h to 13,9 m/s; przy a = 6 m/s² wychodzi s ≈ 16,1 m.

Na drodze dochodzi czas reakcji kierowcy t_r: zanim wciśniesz pedał, auto jedzie jeszcze v·t_r. Pełna droga zatrzymania to właśnie suma odcinka reakcji i hamowania — osobny kalkulator drogi hamowania.

Patrząc z pędu: p = mv trzeba „zjeść” impulsem hamulców. Patrząc z pracy: W = F·s przy sile tarcia na drodze s. Te same liczby, trzy intencje stron.

Kiedy którego wzoru

Cel	Wzór	Narzędzie
Droga przy znanym a	s = v₀²/(2a)	Ruch jednostajnie opóźniony
Czas do stopu	t = v₀/a	Ten sam kalkulator
Z czasem reakcji	s = v·tᵣ + v²/(2a)	Droga hamowania
Pęd do wytracenia	p = mv	Pęd p = mv
Praca hamulców	W = F·s	Praca siła–droga

Zadania z rozwiązaniem

Miasto 50 → 0

Auto hamuje z v = 13,9 m/s (ok. 50 km/h) do zera przy stałym opóźnieniu a = 6 m/s². Jaka jest droga i czas hamowania? (bez czasu reakcji)

Kroki

Model: ruch jednostajnie opóźniony, vₖ = 0.
Droga: s = v₀²/(2a) = 13,9² / (2·6).
13,9² = 193,21; dzielone przez 12 → s ≈ 16,10 m.
Czas: t = v₀/a = 13,9/6 ≈ 2,32 s.
Wypełnij kalkulator ruchu opóźnionego: v₀ = 13,9, a = 6.

Wynik: s ≈ 16,1 m, t ≈ 2,32 s

Wypełnij w kalkulatorze

Z czasem reakcji

Te same v = 13,9 m/s i a = 6 m/s², ale czas reakcji tᵣ = 1 s. Jaka jest całkowita droga zatrzymania?