Przykład 1
- Z kąta · 45°
1
Ile wynosi tan 45°? 1.
Wybierz tryb z kąta albo z boków trójkąta. Tangens kąta θ to naprzeciw ÷ przyległa (albo sin θ / cos θ): tan 45° = 1, tan 30° ≈ 0,577350. Naprzeciw 3 i przyległa 4 dają 0,75. Stopnie albo radiany. To nie tanh, nie arctan i nie wartość przy 90°, gdzie tangens jest niezdefiniowany.
Wybierz tryb i wprowadź dane.
Tangens jest stosunkiem naprzeciw / przyległa. W trybie z kąta wynik liczy tan po przeliczeniu na radiany. Przy cos θ = 0 (np. 90°) kalkulator zgłasza biegun zamiast fałszywej „nieskończoności”.
Tangens kąta θ, zapisany tan θ, jest jedną z podstawowych funkcji trygonometrycznych. W trójkącie prostokątnym tangens ostrego kąta to stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw kąta do długości przyprostokątnej przyległej: tan θ = naprzeciw / przyległa. Na okręgu jednostkowym tan θ = sin θ / cos θ, o ile cos θ ≠ 0. Obie definicje są równoważne: iloraz współrzędnych y/x punktu (cos θ, sin θ) to właśnie tangens. Funkcja jest nieparzysta i okresowa z okresem π.
Kalkulator korzysta z liczb, które wprowadzasz, w jednym z dwóch trybów. W trybie z kąta ustawiasz jednostkę (stopnie albo radiany) i wprowadzasz miarę kąta; kalkulator przelicza stopnie na radiany przez mnożenie przez π/180, a potem wywołuje tan. W trybie z boków wprowadzasz naprzeciw i przyległą; wynik to ich iloraz, o ile obie długości boków są dodatnie. Dla 45° wynik wynosi 1; dla 30° wynosi ≈ 0,577350; dla naprzeciw 3 i przyległej 4 wynosi 0,75.
Tangens jest funkcją nieparzystą: tan(−θ) = −tan θ. Okres podstawowy to π, nie 2π: tan(θ + πk) = tan θ. Zachodzi tożsamość tan θ = sin θ / cos θ oraz 1 + tan²θ = 1/cos²θ (przy cos θ ≠ 0). Pochodna (tan θ)′ = 1/cos²θ = sec²θ. Te własności są standardem w NIST DLMF §4.14 oraz w tablicach Abramowitza i Steguna (rozdział 4).
Panel wyniku pokazuje wartość tangensa, towarzyszący sinus i cosinus, kąt w stopniach i radianach oraz tryb obliczeń. Diagram okręgu jednostkowego rysuje promień pod kątem θ oraz kreski składowych x i y. Odwrotność — odtworzenie kąta z wartości tangensa — jest na stronie arcus tangens; cotangens to osobny kalkulator 1/tan.
W fizyce i inżynierii tangens opisuje nachylenie (spadek = tan φ), kąt nachylenia drogi lub dachu oraz składowe w optyce. W grafice 2D/3D tan pojawia się przy nachyleniu linii i w projekcjach perspektywicznych. Ten kalkulator nie liczy arctan z wektora (atan2) ani tangensa hiperbolicznego — tylko tan θ z kąta albo z pary boków prostokątnych.
Przykłady wzorcowe: tan 0° = 0, tan 30° = 1/√3 ≈ 0,577350, tan 45° = 1, tan 60° = √3 ≈ 1,732051. W radianach te same kąty to 0, π/6, π/4, π/3. Przy ±90° wynik jest niezdefiniowany. Przecinek i kropka w polach są równoważne.
Z kąta: tan θ = sin θ / cos θ, gdzie θ jest w radianach. Jeśli wprowadzasz stopnie α, to θ = α · π / 180. Gdy cos θ = 0, tangens jest niezdefiniowany.
Z boków: tan θ = naprzeciw ÷ przyległa, przy przyległej ≠ 0.
Model matematyczny: tangens trygonometryczny (unit-circle / opposite-over-adjacent tangent), zgodnie z NIST Digital Library of Mathematical Functions, §4.14, oraz z tablicami Abramowitza i Steguna (rozdział 4). Obliczenie: tan po przeliczeniu na radiany albo iloraz boków.
Tangens jest funkcją rzeczywistą tan : ℝ ∖ {π/2 + kπ} → ℝ określoną na dwa równoważne sposoby. Geometrycznie, w trójkącie prostokątnym z ostrym kątem θ, tan θ jest ilorazem długości przyprostokątnej naprzeciw θ i długości przyprostokątnej przyległej. Analitycznie, na okręgu jednostkowym x² + y² = 1 punkt (cos θ, sin θ) leży pod kątem θ; wtedy tan θ = sin θ / cos θ, o ile cos θ ≠ 0. Definicja przez szereg potęgowy tan θ = θ + θ³/3 + 2θ⁵/15 + … (θ w radianach, |θ| < π/2) jest równoważna na otwartym przedziale wokół zera i leży u podstaw niektórych metod numerycznych.
Jednostka kąta ma znaczenie: tan w przeglądarce oczekuje radianów. Stopień to 1/360 pełnego obrotu; radian to długość łuku równa promieniowi, więc pełny obrót ma 2π radianów. Przeliczenie α° → α·π/180 jest więc częścią ścieżki obliczeniowej tego kalkulatora w trybie stopni.
Stosunki boków w trójkątach prostokątnych znano w starożytnej astronomii i geodezji na długo przed nowożytną notacją „tan”. W Europie funkcje sinus, cosinus i tangens usystematyzowano wraz z tablicami trygonometrycznymi epoki nowożytnej; nazwa tangent podkreśla związek z odcinkiem stycznym do okręgu jednostkowego. W analizie matematycznej tangens stał się funkcją elementarną: jest ilorazem sinusa i cosinusa, rozwiązuje problemy nachylenia i wchodzi we wzory sumy kątów.
Pojęciowo tangens nie jest „kartą, która bierze kąt”, lecz funkcją matematyczną: przyporządkowaniem kątowi liczby rzeczywistej (poza biegunami). Odwrotność na gałęzi głównej to arctan, z zakresem (−π/2, π/2). Tangens hiperboliczny tanh jest zdefiniowany przez eksponentę i nie jest tangensem kąta euklidesowskiego — mimo podobnej nazwy. Cotangens cot θ = 1/tan θ ma osobną stronę na tej witrynie.
Dziedzina: wszystkie liczby rzeczywiste poza θ = π/2 + kπ (k całkowite), gdzie cos θ = 0. Przeciwdziedzina: ℝ. Nieparzystość: tan(−θ) = −tan θ. Okresowość: okres podstawowy π. Zera: tan θ = 0 ⇔ θ = kπ. Asymptoty pionowe w biegunach. Pochodna: (tan θ)′ = sec²θ = 1 + tan²θ. Całka: ∫ tan θ dθ = −ln|cos θ| + C (w dziedzinie, w której cos nie zmienia znaku bez zera).
Tożsamości kluczowe: tan θ = sin θ / cos θ; 1 + tan²θ = sec²θ; tan(α ± β) = (tan α ± tan β)/(1 ∓ tan α tan β) przy dopuszczalnych mianownikach; tan 2θ = 2 tan θ / (1 − tan²θ). Z wzoru Eulera wynika też związek z sinusem i cosinusem zespolonym.
Krok 1 (okrąg). Niech punkt P na okręgu jednostkowym ma współrzędne (x, y) = (cos θ, sin θ). Gdy x ≠ 0, stosunek y/x jest niezależny od skali i równa się tan θ.
Krok 2 (trójkąt). W trójkącie prostokątnym o przyległej a i naprzeciw b stosunek b/a jest skalowo niezmienniczy i równa się tangensowi tego samego kąta. Przy przeciwprostokątnej 1 mamy a = cos θ, b = sin θ, więc b/a = tan θ.
Krok 3 (stopnie). Jeśli użytkownik podaje α w stopniach, θ = α·π/180. Wtedy tan(α°) := tan(α·π/180). Dla α = 45 mamy θ = π/4 i tan(π/4) = 1.
Krok 4 (biegun). Gdy cos θ → 0, |tan θ| → ∞. W arytmetyce zmiennoprzecinkowej 90·π/180 nie jest dokładnie π/2, więc surowe tan może zwrócić ogromną skończoną liczbę. Ten kalkulator wykrywa |cos θ| < 1e−12 i zgłasza biegun zamiast mylącego wyniku.
Krok 5 (tryb boków). Gdy dane są b (naprzeciw) i a (przyległa), tan θ = b/a przy a ≠ 0. Kąt na gałęzi arctan to arctan(b/a); kalkulator pokazuje go jako kontrolę, ale głównym wynikiem pozostaje sama wartość tangensa.
Wartości szkolne: tan 0 = 0; tan(π/6) = 1/√3; tan(π/4) = 1; tan(π/3) = √3. W stopniach: 0°, 30°, 45°, 60°. Dla kąta ujemnego tan(−45°) = −1. W trójkącie 3-4-5 stosunek 3/4 = 0,75 odpowiada kątowi arctan(0,75) ≈ 36,8699°. Przy 180° = π tangens wraca do 0 (ten sam kierunek poziomy co 0°, z uwzględnieniem okresu π).
Gdy kąt zbliża się do 90°, |tangens| rośnie bez ograniczenia; składowa przyległa zanika względem naprzeciw. Po przekroczeniu bieguna znak się zmienia zgodnie z nieparzystością i okresem.
Przeglądarka oblicza tan w arytmetyce zmiennoprzecinkowej oraz z kontroli |cos θ|. Redukcja argumentu jest wykonywana przez przeglądarkę; przy bardzo dużych |θ| dokładność kąta może spaść. Dla typowych kątów szkolnych i inżynierskich wynik jest stabilny. Kalkulator porządkuje wyniki bliskie 0, ±1, ±√3 i ±1/√3, żeby 45° i 30° nie pokazywały artefaktów rzędu 1e−16.
W trybie boków dzielenie b/a wymaga a ≠ 0. Przecinek i kropka są równoważne.
Pokrewne modele na tej witrynie: sinus kąta, cosinus kąta, arcus tangens, cotangens, stopnie i radiany, Pitagoras. Tangens hiperboliczny to osobny kalkulator.
Źródła: NIST DLMF §4.14 (Trigonometric functions); Abramowitz & Stegun, rozdz. 4; MathWorld — Tangent; Wikipedia — Trigonometric functions. Kalkulator nie zastępuje podręcznika ani sprawności egzaminacyjnej.
Tangens przyporządkowuje kątowi liczbę rzeczywistą (poza biegunami). tan 45° = 1. Z naprzeciw 3 i przyległej 4 wychodzi 0,75.
1
Ile wynosi tan 45°? 1.
≈ 0,577350
Ile wynosi tan 30°? ≈ 0,577350.
0
Ile wynosi tan 0°? 0.
0,75
Ile dają boki 3 i 4? tan θ = 0,75.
≈ 1,732051
Ile wynosi tan 60°? ≈ 1,732051.
1
Ile wynosi tan(π/4)? 1.
−1
Ile wynosi tan(−45°)? −1.
≈ 0,577350
Ile wynosi tan(π/6)? ≈ 0,577350.
Dwa tryby: „Z kąta” oraz „Z boków trójkąta”. W trybie z kąta wprowadzasz miarę kąta i jednostkę (stopnie albo radiany). W trybie z boków wprowadzasz bok naprzeciw kąta i bok przyległy; wynik to ich iloraz. Formularz przełącza widoczne pola według wyboru.
tan 45° = 1, a tan 30° = 1/√3 ≈ 0,577350. To pierwsze dwa przykłady na stronie; przycisk „Wypełnij ten przykład” odtwarza te same dane w formularzu.
W polu „Jednostka kąta” wybierz Radiany. Kąt π/4 ≈ 0,785398 odpowiada 45° i też daje tangens 1. Panel wyniku zawsze pokazuje kąt w stopniach i w radianach obok wartości tangensa.
Tangens prowadzi od kąta do liczby: tan 45° = 1. Sinus tego samego kąta wynosi ≈ 0,707107, cosinus też ≈ 0,707107. Arctan działa odwrotnie: z 1 wraca do 45°. Tangens hiperboliczny tanh(x) to inna funkcja — nie jest tangensem kąta.
Przy cos θ = 0 (np. ±90° + k·180°) tangens jest niezdefiniowany — pionowa asymptota. Kalkulator zgłasza błąd zamiast ogromnej liczby zmiennoprzecinkowej z omijania π/2.
Naprzeciw 3 i przyległa 4 dają tan θ = 3/4 = 0,75. Panel pokazuje też kąt z arctan(0,75) ≈ 36,87° jako kontrolę. Kalkulator nie dobiera przeciwprostokątnej — do tego służy Pitagoras.
Tangens jest nieparzysty: tan(−θ) = −tan θ. Okres podstawowy wynosi π (180°), nie 2π: tan(θ + π) = tan θ. Zera: tan θ = 0 ⇔ θ = kπ.
Nie. Liczy się tylko tryb, kąt albo boki oraz przełącznik stopni/radianów w formularzu. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.
Kąt w stopniach jest mnożony przez π/180, potem wywoływane jest tan w radianach (arytmetyka zmiennoprzecinkowa). Gdy |cos θ| jest bliskie zeru, wynik jest odrzucany jako biegun. Znane wartości (0, ±1, ±√3, ±1/√3) są delikatnie porządkowane.
tan 0° = 0, tan 60° = √3 ≈ 1,732051, tan(−45°) = −1. Te wartości wynikają z geometrii okręgu jednostkowego i z tablic trygonometrycznych (NIST DLMF §4.14).
Na stronie arcus tangens: arctan(1) = 45° = π/4. Ten kalkulator prowadzi od kąta (albo od boków) do liczby, nie odwrotnie.
Cotangens to 1/tan θ (przyległa ÷ naprzeciw). Ma osobną stronę. Tu głównym wynikiem pozostaje tan θ.
W trybie z kąta wprowadź θ w stopniach lub radianach: tan θ = sin θ / cos θ. W trybie z boków podziel bok naprzeciw przez przyległy. tan 45° = 1, tan 30° ≈ 0,577350.
√3 ≈ 1,732051. To piąty przykład na stronie (tryb z kąta w stopniach).
Nie. Przy cos θ = 0 tangens jest niezdefiniowany. Kalkulator zgłasza błąd zamiast ogromnej liczby zmiennoprzecinkowej.
tanh(x) to tangens hiperboliczny z liczbą rzeczywistą x i zakresem (−1, 1). Tu liczysz tan kąta θ w stopniach lub radianach albo z dwóch boków.
Nie. Tu idziesz od kąta (lub boków) do wartości tan. Odwrotność arctan(y) → kąt jest na osobnej stronie.
Definicja, tożsamości i wartości wzorcowe poniżej pochodzą z uznanych źródeł matematycznych.
Strona zaktualizowana 14 października 2026.