Kalkulator twierdzenia Pitagorasa

Wybierz, którego boku szukasz, i wprowadź dwa znane. Kalkulator stosuje twierdzenie Pitagorasa a² + b² = c². Przy a = 3 i b = 4 wynik to c = 5; przy a = 5 i b = 12 wynik to c = 13. Wynik to brakujący bok — nie pole trójkąta.

Dane

Wynik

Wybierz, którego boku szukasz, i wprowadź dwa znane.

a b c a² + b² = c²

Szkic powitalny trójkąta prostokątnego. Po obliczeniu diagram w wyniku dopasowuje proporcje do wprowadzonych boków.

Kąt między a i b musi być prosty. Przeciwprostokątna c jest zawsze najdłuższym bokiem.

Jak to działa?

Jak liczy się c dla a = 3 i b = 4
a² + b²25
√5

Twierdzenie Pitagorasa mówi: w trójkącie prostokątnym a² + b² = c², gdzie a i b to przyprostokątne przy kącie prostym, a c to przeciwprostokątna naprzeciw tego kąta. Model matematyczny: twierdzenie Pitagorasa (Euklides, Elementy, księga I, propozycja 47). Kalkulator rozwiązuje to równanie względem wybranego boku.

Kalkulator korzysta z liczb, które wprowadzasz, oraz z listy „Czego szukasz?”. Tryb c: c = √(a² + b²) z pól a i b. Tryb a: a = √(c² − b²). Tryb b: b = √(c² − a²). Przy a = 3 i b = 4 wynik to c = 5. Przy a = 5 i b = 12 — c = 13. Przy b = 8 i c = 10 — a = 6.

Warunek kąta prostego. Wzór dotyczy wyłącznie trójkąta z kątem 90° między a i b. Przy innym kącie potrzebne jest twierdzenie cosinusów. Przeciwprostokątna musi być najdłuższa: gdy c ≤ znanego ramienia, pod pierwiastkiem jest liczba niedodatnia i wynik nie wychodzi.

Czego ten kalkulator nie liczy. Nie podaje pola, kątów w stopniach ani sinusa z boków. Długość wektora (3, 4) to pokrewny pierwiastek ze współrzędnych — osobna strona.

Przykłady na stronie: 3-4 → c = 5; 5-12 → c = 13; 8 i 10 → a = 6; 6 i 10 → b = 8; 8-15 → c = 17; 9 i 15 → b = 12. Przycisk „Wypełnij ten przykład” wstawia te same liczby do pól.

Wzór

a² + b² = c²

c = √(a² + b²) ··· a = √(c² − b²) ··· b = √(c² − a²)

Model matematyczny: twierdzenie Pitagorasa (Euklides I.47). Obliczenie: √ po sprawdzeniu dziedziny.

Teoria, wyprowadzenie i dziedzina

Definicja i dziedzina

Niech ABC będzie trójkątem z kątem prostym przy C. Oznaczmy a = BC, b = AC (przyprostokątne) oraz c = AB (przeciwprostokątna). Twierdzenie Pitagorasa stwierdza równość a² + b² = c² w liczbach rzeczywistych dodatnich. Dziedzina tej strony: długości > 0; przy rozwiązywaniu względem przyprostokątnej dodatkowo c musi być ściśle większe od znanego ramienia. Przeciwdziedzina: dodatnia długość w tej samej jednostce co dane.

Trzy tryby kalkulatora odpowiadają trzem rozwiązaniom równania: c = √(a² + b²), a = √(c² − b²), b = √(c² − a²). Kalkulator oblicza √ po sprawdzeniu znaku argumentu.

Kontekst historyczny (ostrożnie o Pitagorasie)

Relacje pitagorejskie (trójki liczb spełniające a² + b² = c²) pojawiają się już w matematyce babilońskiej — m.in. na tabliczce Plimpton 322 (ok. XVIII–XVII w. p.n.e.). W tradycji greckiej twierdzenie wiąże się ze szkołą Pitagorasa (VI w. p.n.e.), lecz sam Pitagoras pozostaje postacią częściowo legendarną: źródła są późne i fragmentaryczne. Nie należy więc twierdzić z pewnością, że „Pitagoras udowodnił wzór jako pierwszy” — bezpieczniej mówić o relacji znanej wcześniej i o greckim ujęciu aksjomatycznym.

Pierwszy zachowany dowód w stylu aksjomatycznym podaje Euklides w Elementach (księga I, propozycja 47), oparty na podobieństwie trójkątów i polach kwadratów na bokach. Propozycja I.48 jest twierdzeniem odwrotnym: jeśli a² + b² = c², to kąt naprzeciw c jest prosty.

Euklides I.47 — sens geometryczny

W ujęciu Euklidesa twierdzenie dotyczy pól: kwadrat zbudowany na przeciwprostokątnej ma pole równe sumie pól kwadratów na przyprostokątnych. Algebraiczny zapis a² + b² = c² jest nowoczesną notacją tej samej relacji długości. Heath (The Thirteen Books of Euclid’s Elements) i MathWorld („Pythagorean Theorem”) opisują klasyczne warianty dowodu — przez podobieństwo, przez rozcinanie oraz przez wektory (współcześnie).

Na tej stronie panel pokazuje długości, nie pola kwadratów. Kontrola a² + b² ≈ c² w wyniku jest numerycznym odpowiednikiem równości pól.

Pełne wyprowadzenie trybów

Krok 1 (szukam c). Dane a > 0, b > 0. Z definicji c² = a² + b², więc c = √(a² + b²) (pierwiastek nieujemny). Przykład: a = 3, b = 4 → 9 + 16 = 25 → c = 5.

Krok 2 (szukam a). Dane b > 0, c > b. Z c² − b² = a² wynika a = √(c² − b²). Przykład: b = 8, c = 10 → 100 − 64 = 36 → a = 6.

Krok 3 (szukam b). Symetrycznie b = √(c² − a²). Przykład: a = 9, c = 15 → 225 − 81 = 144 → b = 12.

Krok 4 (odrzucenie). Gdy c ≤ b w trybie a (lub c ≤ a w trybie b), wyrażenie pod pierwiastkiem nie jest dodatnie — kalkulator zgłasza błąd. Gdy długość nie jest skończoną liczbą dodatnią — również błąd.

Trójki pitagorejskie i podobieństwo

Trójka całkowita (a, b, c) spełniająca a² + b² = c² to trójka pitagorejska. Pierwotna (gcd = 1): 3-4-5, 5-12-13, 8-15-17, 7-24-25. Skalowanie przez k > 0 daje podobny trójkąt: 6-8-10 = 2·(3-4-5). Kalkulator nie wymaga całkowitości — działa też dla 1,5 i 2 (wtedy c = 2,5).

Podobieństwo trójkątów prostokątnych wyjaśnia, dlaczego stosunki boków (sinus, cosinus) są stałe przy tym samym kącie ostrym — to łączy ten kalkulator z kalkulatorami trygonometrii, bez liczenia tu stosunku.

Uwagi numeryczne i obliczeniowe

Przeglądarka liczy √ sumy lub różnicy kwadratów w arytmetyce zmiennoprzecinkowej. Dla szkolnych trójek (3, 4), (5, 12) wynik jest dokładnie całkowity w typowym zapisie. Przy bardzo dużych długościach kwadrat może wyjść poza zakres arytmetyki zmiennoprzecinkowej; typowe zastosowania szkolne i inżynierskie mieszczą się w zakresie. Przecinek i kropka są równoważne jako separator dziesiętny. Puste wymagane pole blokuje wynik.

Przykład kontrolny: w trybie c przy a = 8 i b = 15 zachodzi 64 + 225 = 289, więc c = 17. W trybie a przy b = 8 i c = 10 pierwiastek z 100 − 64 daje a = 6. Te same liczby wypełniają przykłady na stronie i odświeżają diagram SVG — długość liczbowa pochodzi ze wzoru, nie z pikseli rysunku.

Jednostka długości (cm albo in w nagłówku) jest tylko etykietą wyniku. Przecinek i kropka są równoważne jako separator dziesiętny; puste wymagane pole blokuje wynik zamiast udawać zero.

Diagram SVG skaluje boki do widoku; długość liczbowa wynika ze wzoru, nie z pikseli.

Pojęcia pokrewne i źródła

Pokrewne modele: twierdzenie cosinusów (ogólny trójkąt), długość wektora ‖v‖ = √(x²+y²), odległość dwóch punktów, sinus/cosinus z boków. Ten kalkulator liczy wyłącznie brakujący bok w trójkącie prostokątnym.

Twierdzenie odwrotne (Euklides I.48) uzasadnia diagnostykę: jeśli trzy dodatnie długości spełniają a² + b² = c², kąt naprzeciw c jest prosty. Ta strona nie mierzy kąta kątomierzem — zakłada kąt prosty i rozwiązuje brakujący bok. Przy dowolnym kącie użyj twierdzenia cosinusów na osobnej karcie.

Źródła: Euklides, Elementy I.47–I.48 (Heath); MathWorld — Pythagorean Theorem; Wikipedia — Pythagorean theorem / Twierdzenie Pitagorasa; Britannica — Pythagorean theorem; Plimpton 322 (kontekst historyczny trójek). Kalkulator jest edukacyjny.

Jak korzystać

  1. Wybierz na liście Czego szukasz?: c gdy znasz a i b, a gdy znasz b i c, albo b gdy znasz a i c.
  2. Wprowadź dwa znane boki. Przy c wprowadź 3 w przyprostokątnej a i 4 w b.
  3. Kliknij Oblicz albo poczekaj na wynik na żywo. 3 i 4 dają c = 5; 5 i 12 dają c = 13.
  4. c musi być dłuższe od znanego ramienia. Z b = 4 i c = 3 nie ma trójkąta prostokątnego.
  5. Sprawdź panel: brakujący bok, a², b², c², sumę a²+b², kontrolę oraz diagram.

Słownik symboli

Twierdzenie Pitagorasa tu to a² + b² = c². Przy 3 i 4 wynik to c = 5. Kąt między a i b jest prosty.

a
Przyprostokątna — pole „Przyprostokątna a”. W trybie a: √(c² − b²).
b
Druga przyprostokątna — pole „Przyprostokątna b”. W trybie b: √(c² − a²).
c
Przeciwprostokątna — pole „Przeciwprostokątna c”. W trybie c: √(a² + b²). Najdłuższy bok.
tryb
Lista pitagoras-mode: którego boku szukasz (a, b albo c).

Przykłady

Przykład 1

  • a: 3
  • b: 4
  • Szukam c

c = 5

Ile wynosi c przy a = 3 i b = 4? 5 — trójka 3-4-5.

Przykład 2

  • a: 5
  • b: 12

c = 13

Ile wynosi c przy a = 5 i b = 12? 13.

Przykład 3

  • b: 8
  • c: 10

a = 6

Ile wynosi a przy b = 8 i c = 10? 6.

Przykład 4

  • a: 6
  • c: 10

b = 8

Ile wynosi b przy a = 6 i c = 10? 8 — podwojone 3-4-5.

Przykład 5

  • a: 8
  • b: 15

c = 17

Ile wynosi c przy a = 8 i b = 15? 17.

Przykład 6

  • a: 9
  • c: 15

b = 12

Ile wynosi b przy a = 9 i c = 15? 12.

Powiązane kalkulatory

Najczęstsze pytania

Czym jest twierdzenie Pitagorasa?

W trójkącie prostokątnym suma kwadratów przyprostokątnych równa się kwadratowi przeciwprostokątnej: a² + b² = c². Kalkulator rozwiązuje to równanie względem wybranego boku.

Ile wynosi c przy a = 3 i b = 4?

Wynik wynosi 5, bo √(9+16) = √25 = 5. To klasyczna trójka 3-4-5. Pierwszy przykład na stronie wypełnia te same wartości.

Jak znaleźć przyprostokątną, gdy znam c?

Wybierz tryb a albo b. Wtedy a = √(c² − b²) albo b = √(c² − a²). Przy c = 15 i a = 9 wynik wynosi b = 12. Przeciwprostokątna musi być najdłuższa.

Czy kąt między a i b musi być prosty?

Tak. Wzór a² + b² = c² dotyczy wyłącznie kąta 90° między przyprostokątnymi. Przy innym kącie potrzebne jest twierdzenie cosinusów — osobny kalkulator.

Czy 6 i 8 dają 10?

Tak. To podwojone 3-4-5: 36 + 64 = 100, pierwiastek 10. Skala nie psuje kąta prostego.

Dlaczego b = 4 i c = 3 nie daje wyniku?

Przeciwprostokątna musi być dłuższa od każdej przyprostokątnej. Gdy c ≤ b albo c ≤ a, pod pierwiastkiem jest liczba niedodatnia i trójkąt prostokątny nie istnieje — kalkulator odrzuca taki układ.

Czym różni się ten kalkulator od długości wektora?

Tu wybierasz, którego boku trójkąta szukasz, i wprowadzasz dwa znane boki. Na stronie długości wektora wejściem są współrzędne (x, y) albo (x, y, z). Pierwiastek jest pokrewny; ścieżka wejścia inna.

Ile wynosi c przy 5 i 12 oraz przy 8 i 15?

Przy a = 5 i b = 12 wynik to c = 13 (25+144=169). Przy a = 8 i b = 15 wynik to c = 17 (64+225=289). Obie to całkowite trójki pitagorejskie.

Czy kalkulator liczy pole albo sinus?

Nie. Wynik to brakujący bok. Pole trójkąta 3-4-5 wynosi (3×4)/2 = 6 i leży na osobnej karcie. Stosunek 3/5 = 0,6 należy do kalkulatora sinusa w trybie z boków.

Czy ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony wpływają na wynik?

Nie. Wynik zależy tylko od dwóch wprowadzonych długości i wybranego trybu. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.

Jak obliczyć przeciwprostokątną ze wzoru a² + b² = c²?

Podnieś obie przyprostokątne do kwadratu, dodaj i wyciągnij pierwiastek: c = √(a² + b²). Przy a = 3 i b = 4: √(9+16) = 5. Przy a = 5 i b = 12: √(25+144) = 13.

Jak znaleźć brakującą przyprostokątną?

Odejmij kwadrat znanego boku od kwadratu przeciwprostokątnej i wyciągnij pierwiastek: a = √(c² − b²). Przy c = 10 i b = 8: √(100 − 64) = 6. Przeciwprostokątna musi być dłuższa.

Czym jest trójka pitagorejska 3-4-5?

To trzy liczby naturalne spełniające a² + b² = c². 3² + 4² = 5². Skale: 6-8-10, 9-12-15. Inne klasyczne: 5-12-13 i 8-15-17 — wszystkie są przykładami na tej stronie.

Czy twierdzenie Pitagorasa działa dla każdego trójkąta?

Nie — tylko dla trójkąta prostokątnego, gdy kąt między a i b ma 90°. Przy innym kącie potrzebne jest twierdzenie cosinusów.

Czy wynik obejmuje pole trójkąta?

Nie. Tu kalkulator podaje wyłącznie brakujący bok. Pole trójkąta 3-4-5 wynosi (3×4)/2 = 6 i leży na osobnej karcie pola trójkąta.

Wynik to brakujący bok z a² + b² = c²: przy a = 3 i b = 4 przeciwprostokątna wynosi 5. Osobna długość wektora jest na stronie długości wektora.

Źródła wiedzy

Wzór, dziedzina i kontekst historyczny pochodzą z uznanych źródeł geometrii.

Strona zaktualizowana 2 listopada 2026.