Kalkulator pierwiastka kwadratowego

Wprowadź liczbę nieujemną x. Kalkulator liczy główny pierwiastek kwadratowy √x (y ≥ 0, y² = x). √81 = 9; √144 = 12; √2 ≈ 1,41421356. Z liczby ujemnej w liczbach rzeczywistych pierwiastka nie ma — kalkulator zgłasza błąd, nie wynik urojony.

Dane

Wynik

Wprowadź liczbę nieujemną.

x musi spełniać x ≥ 0. Wynik jest zawsze nieujemny. √0 = 0. Kalkulator liczy główny pierwiastek rzeczywisty (√), nie gałąź zespoloną.

Jak to działa?

Jak liczy się √81
x81
√x9

Pierwiastek kwadratowy z liczby x to liczba y ≥ 0 taka, że y² = x. Zapis √x oznacza właśnie tę y — główny pierwiastek rzeczywisty (principal square root). √81 = 9, bo 9 × 9 = 81. √0 = 0. Dla kwadratów doskonałych 1, 4, 9, 16, 25, 81, 100 wynik jest dokładny. Dla √2 i √5 kalkulator pokazuje wartość dziesiętną (√2 ≈ 1,41421356).

Dziedzina jest prosta: x ≥ 0. Z liczby ujemnej w liczbach rzeczywistych pierwiastka kwadratowego nie ma i kalkulator zgłasza błąd (na przykład √(−9)). Wynik nigdy nie jest ujemny: (−9)² = 81, ale √81 = 9. To standard algebry szkolnej i NIST DLMF §4.2 dla potęgi x^(1/2) przy x > 0.

Kalkulator korzysta z liczby, którą wprowadzasz w polu „Liczba”. Wynik liczy √(x) przez kalkulator; przy x > 0 panel porównuje też exp((1/2) ln x). Przecinek i kropka są równoważne.

Panel wyniku pokazuje √x, echo x, kontrolę y² oraz — przy x > 0 — porównanie z exp((1/2) ln x). Diagram słupkowy porównuje x z y² na wspólnej skali. Przykłady: 81 → 9; 2 → ≈ 1,41421356; 0,25 → 0,5; 0 → 0; 144 → 12.

Osobna strona pierwiastka n-tego stopnia liczy dowolne całkowite n. Potęga z wykładnikiem 1/2 to inny zapis tej samej operacji, ale dla x > 0 daje tę samą liczbę. Ten kalkulator nie upraszcza postaci typu √8 = 2√2 i nie wraca pierwiastków zespolonych.

Wzór

√x = y, gdy y² = x i y ≥ 0 (x ≥ 0).

Dla x > 0: √x = x1/2 = exp((1/2) ln x) (NIST DLMF §4.2).

Dla x < 0: brak pierwiastka rzeczywistego.

Symbole: x — podpierwiastkowa (pole „Liczba (x)”); y — wynik √x. Model matematyczny: główny pierwiastek kwadratowy (principal square root), zgodnie z algebrą szkolną, metodą Herona/Newtona i NIST DLMF §4.2.

Teoria: definicja, Heron, Newton

Definicja

Pierwiastek kwadratowy √x, oznaczany też x^{1/2}, w dziedzinie rzeczywistej oznacza nieujemną wartość y taką, że y² = x. Dla x > 0 istnieje dokładnie jedna taka y > 0; dla x = 0 mamy √0 = 0. Dla x < 0 brak y ∈ ℝ. Kalkulator liczy √(x) i przy x > 0 pokazuje też exp((1/2) ln x) z NIST DLMF §4.2.

MathWorld (Square Root) i podręczniki algebry podkreślają wybór gałęzi nieujemnej: choć (−y)² = x przy y = √x, zapis √x oznacza wyłącznie +y. Ten kalkulator w przypadku ujemnego x zgłasza błąd — zgodnie z modelem ℝ.

Kontekst historyczny: Euklides i niewymierność

Kwadraty i pierwiastki były znane w Babilonii (tablice aproksymacji √2). W Elementach Euklidesa konstrukcje geometryczne wiążą √x z bokiem kwadratu o polu x. Irracjonalność √2 — dowód tradycyjnie łączony ze szkołą pitagorejską — pokazuje, że pierwiastek nie zawsze jest liczbą wymierną: nie istnieje p/q w najniższych wyrazach z (p/q)² = 2.

Pojęciowo √x jest odwrotnością funkcji y ↦ y² na [0, ∞). W liczbach zespolonych każde x ≠ 0 ma dwa pierwiastki; gałąź główna Arg wybiera jeden. Tutaj pozostajemy przy pierwiastku rzeczywistym nieujemnym.

Metoda Herona (babilońska)

Klasyczna metoda Herona z Aleksandrii (i wcześniejsze przepisy babilońskie) przybliża √x iteracją: startuj od y₀ > 0, potem y_{k+1} = (y_k + x/y_k)/2. Geometrycznie jest to średnia arytmetyczna z y_k oraz x/y_k — boków prostokąta o polu x. Ciąg zbiega szybko do √x przy x > 0.

Dla x = 2 i y₀ = 1: y₁ = 1,5; y₂ = 1,4166…; y₃ ≈ 1,414215 — już blisko √(2). Kalkulator nie pokazuje kroków Herona w panelu, ale sekcja wyjaśnia, skąd bierze się ta sama formuła co u Newtona.

W nauczaniu warto odróżniać wzór matematyczny od ograniczeń arytmetyki zmiennoprzecinkowej: ten kalkulator pokazuje wynik zgodny z obliczeniem w przeglądarce (arytmetyka zmiennoprzecinkowa), a nie z dowodem symbolicznych tożsamości na papierze. Gdy liczby wejściowe są ekstremalne, najpierw sprawdź dziedzinę, potem skalę arytmetyki zmiennoprzecinkowej.

Metoda Newtona dla f(y) = y² − x

Metoda Newtona–Raphsona dla równania f(y) = 0 z f(y) = y² − x i f′(y) = 2y daje y_{k+1} = y_k − (y_k² − x)/(2y_k) = (y_k + x/y_k)/2. Tożsamość z metodą Herona jest klasyczna: obie są tą samą iteracją kwadratową.

Współczesne √ w arytmetyce zmiennoprzecinkowej używa sprzętowych lub bibliotecznych aproksymacji (często z korektą Newtona / Goldschmidta), a nie ręcznych kroków Herona. Panel wyniku porównuje √ z exp((1/2) ln x) przy x > 0, żeby pokazać zgodność definicji potęgi.

Własności formalne

Dla x ≥ 0: (√x)² = x oraz √(x²) = |x| (w realsach). Dla a, b ≥ 0: √(a·b) = √a · √b oraz √(a/b) = √a / √b przy b > 0. √x = exp((1/2) ln x) przy x > 0. Funkcja √ jest wklęsła i rosnąca na [0, ∞).

Tożsamość √(x²) = |x| tłumaczy, dlaczego wynik √ nie bywa ujemny nawet gdy x jest kwadratem liczby ujemnej „w historii” obliczenia. Kontrola y² w panelu wraca do wprowadzonego x (z dokładnością zmiennoprzecinkową).

Przypadki szczególne i przykłady

Przykłady na stronie: √81 = 9; √2 ≈ 1,41421356; √0,25 = 0,5; √0 = 0; √144 = 12; √256 = 16; √100 = 10; √0,01 = 0,1. √(−9) → błąd. Kwadraty doskonałe dają wynik dokładny.

Twierdzenie Pitagorasa i długość wektora używają tego samego pierwiastka, ale z sumą kwadratów — osobne strony. Tu jedno pole x.

Silnik kalkulator woła √ i oznacza kwadraty doskonałe flagą exact, gdy wynik jest całkowity w sensie kontroli y² ≈ x. Panel porównuje słupkami x z y² na wspólnej skali oraz pokazuje exp((1/2) ln x) przy x > 0. To nie jest osobny algorytm Herona — tylko kontrola zgodności definicji potęgowej z pierwiastkiem.

Pierwiastek n-tego stopnia, potęga z wykładnikiem oraz twierdzenie Pitagorasa √(a²+b²) są sąsiadami: każde zadanie ma inne wejście. Tutaj jest jedno pole x ≥ 0. Ujemne x kończy się błędem w modelu rzeczywistym; zero daje zero.

Przykłady: √81 = 9; √2 ≈ 1,41421356; √0,25 = 0,5; √0 = 0; √144 = 12; √256 = 16; √100 = 10; √0,01 = 0,1. Kontrola y² wraca do x z dokładnością arytmetyki zmiennoprzecinkowej.

Uwagi numeryczne i źródła

√(x) dla x ≥ 0 jest stabilne w typowym zakresie arytmetyki zmiennoprzecinkowej. Przecinek i kropka są równoważne. Kalkulator nie zwraca −√x ani pierwiastków zespolonych.

Źródła: NIST DLMF §4.2; MathWorld — Square Root; Wikipedia — Square root / Metoda Herona; Elementy Euklidesa (kontekst geometryczny). Narzędzie edukacyjne.

W nauczaniu warto odróżniać wzór matematyczny od ograniczeń arytmetyki zmiennoprzecinkowej: ten kalkulator pokazuje wynik zgodny z obliczeniem w przeglądarce (arytmetyka zmiennoprzecinkowa), a nie z dowodem symbolicznych tożsamości na papierze. Gdy liczby wejściowe są ekstremalne, najpierw sprawdź dziedzinę, potem skalę arytmetyki zmiennoprzecinkowej.

Przypomnienie o arytmetyce zmiennoprzecinkowej pozostaje w sekcji Herona i poniżej. Kalkulator nie zwraca −√x. Źródła: NIST DLMF §4.2; MathWorld — Square Root; Wikipedia — Square root; Elementy Euklidesa.

Jak korzystać

  1. Wprowadź liczbę nieujemną w polu Liczba, na przykład 81.
  2. Kliknij Oblicz albo poczekaj na wynik na żywo. √81 = 9. √2 pokaże około 1,41421356.
  3. Sprawdź panel: echo x, kontrolę y², exp/ln przy x > 0 oraz diagram słupkowy.
  4. Liczba ujemna jest odrzucana, bo nie ma pierwiastka rzeczywistego. Wprowadzone 0 daje 0.
  5. Dowolny stopień n liczysz na stronie pierwiastka n-tego stopnia. Potęga z wykładnikiem 1/2 to inny zapis tej samej operacji.

Słownik symboli

√x to y ≥ 0 takie, że y² = x. √81 = 9. √2 ≈ 1,41421356. √0 = 0.

√x
Główny pierwiastek kwadratowy. Zawsze nieujemny. √81 = 9. √0,25 = 0,5.
x
Podpierwiastkowa w polu „Liczba (x)”. Wymaga x ≥ 0.
y²
Kontrola: kwadrat wyniku powinien wracać do x (z dokładnością zmiennoprzecinkową).
x^(1/2)
Postać potęgowa dla x > 0; równoważna exp((1/2) ln x).

Przykłady

Przykład 1

  • x = 81

9

Ile wynosi √81? 9, bo 9² = 81.

Przykład 2

  • x = 2

≈ 1,41421356

Ile wynosi √2? ≈ 1,41421356 — niewymierne; kontrola y² ≈ 2.

Przykład 3

  • x = 0,25

0,5

Ile wynosi √0,25? 0,5 — pierwiastek z ćwierci to połowa.

Przykład 4

  • x = 0

0

Ile wynosi √0? 0.

Przykład 5

  • x = 144

12

Ile wynosi √144? 12 — kwadrat doskonały.

Przykład 6

  • x = 256

16

Ile wynosi √256? 16.

Przykład 7

  • x = 100

10

Ile wynosi √100? 10.

Przykład 8

  • x = 0,01

0,1

Ile wynosi √0,01? 0,1.

Powiązane kalkulatory

Najczęstsze pytania

Jaka jest dziedzina pierwiastka kwadratowego?

Podpierwiastkowa x musi spełniać x ≥ 0. Dla x < 0 w liczbach rzeczywistych pierwiastka nie ma i kalkulator zgłasza błąd. √0 = 0. Wynik jest zawsze nieujemny: √81 = 9, nie −9.

Ile wynosi √81?

Wynik wynosi 9, bo 9 × 9 = 81. To pierwszy przykład na tej stronie i ten sam wynik po „Wypełnij ten przykład”.

Ile to √2?

Około 1,41421356. √2 jest niewymierne. Panel pokazuje też kontrolę y² ≈ 2.

Czy √0 = 0?

Tak. Zero razy zero jest zerem. Wprowadzone 0 daje wynik 0.

Dlaczego √(−9) nie wychodzi?

W liczbach rzeczywistych pierwiastek kwadratowy z liczby ujemnej nie istnieje. Kalkulator zostaje przy modelu ℝ i zgłasza błąd zamiast pustego pola.

Czym różni się to od pierwiastka n-tego stopnia?

Tu n jest zawsze 2 i jest jedno pole Liczba. Na stronie pierwiastka n-tego stopnia wprowadzasz x oraz dowolne niezerowe całkowite n. Przy n = 2 i x = 81 wynik i tak wynosi 9.

Jak zapisuje się √x przez potęgę i przez exp/ln?

Dla x > 0 zachodzi √x = x^(1/2) = exp((1/2) ln x). Postać exp/ln wynika z definicji potęgi rzeczywistej w NIST DLMF §4.2. Kalkulator pokazuje porównanie z √(x).

Czy 6,25 daje 2,5?

Tak. 2,5 × 2,5 = 6,25. Przecinek i kropka w polu są równoważne.

Czy wynik bywa ujemny?

Nie. Wynik to nieujemny pierwiastek główny. (−9)² = 81, ale √81 = 9.

Czy ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony wpływają na wynik?

Nie. Wynik zależy tylko od wprowadzonej liczby x. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.

Czym jest metoda Herona albo Newtona?

Metoda Herona (babilońska) i metoda Newtona dla f(y) = y² − x dają tę samą iterację y_{k+1} = (y_k + x/y_k)/2. Kalkulator używa √ przeglądarki; sekcja teorii wyjaśnia te metody edukacyjnie.

Ile √16, √100 i √49?

4, 10 i 7. To kwadraty doskonałe, więc wyniki są całkowite i dokładne.

Jak obliczyć pierwiastek kwadratowy z liczby?

Szukasz nieujemnego y takiego, że y² = x. Dla kwadratów doskonałych wynik jest całkowity: √81 = 9, √144 = 12. Dla √2 wynik jest niewymierny ≈ 1,41421356. Wprowadź x ≥ 0 w polu Liczba.

Ile wynosi pierwiastek kwadratowy z 144?

√144 = 12, bo 12 × 12 = 144. To kwadrat doskonały — piąty przykład na stronie.

Czym jest kwadrat doskonały?

Liczba całkowita, której pierwiastek kwadratowy też jest całkowity: 0, 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, 121, 144… √81 = 9, √100 = 10. Większość liczb nie jest kwadratem doskonałym.

Czy kalkulator upraszcza pierwiastek, na przykład √72 = 6√2?

Nie. Wynik to wartość dziesiętna głównego pierwiastka (oraz kontrola y²). Uproszczona postać pierwiastka nie jest osobnym polem na tej stronie.

Czy ujemna liczba daje wynik urojony?

Nie. Model to liczby rzeczywiste: dla x < 0 kalkulator zgłasza błąd. Pierwiastki urojone (np. √−9 = 3i) leżą poza tą kartą.

Wynik to główny pierwiastek kwadratowy: dla x = 81 wynosi 9. Kontrola y² wraca do x. Dowolny stopień n jest na stronie pierwiastka n-tego stopnia.

Źródła wiedzy

Definicja, metody Herona/Newtona i postać exp/ln poniżej pochodzą z uznanych źródeł matematycznych.

Strona zaktualizowana 2 listopada 2026.