Przykład 1
- Całość: 100
- Stosunek: 3 : 2
60 · 40
Ile daje 100 w stosunku 3 : 2? 60 i 40.
Wprowadź całość S oraz dwie części stosunku a : b. Udział 1 = S × a ÷ (a + b), udział 2 = S × b ÷ (a + b). 100 w 3 : 2 daje 60 i 40. 90 w 1 : 2 daje 30 i 60. Kalkulator nie skraca pary przez NWD i nie rozwiązuje proporcji a/b = c/x — tylko krojenie jednej sumy na dwie części.
Wprowadź całość i stosunek a : b.
Skrócenie stosunku liczysz na stosunku dwóch liczb. Reguła trzech: reguła trzech. NWD: kalkulator NWD.
Kalkulator korzysta z liczb, które wprowadzasz: całości do podziału S oraz dwóch nieujemnych części stosunku a i b. Model to klasyczny podział proporcjonalny: całość traktujesz jak sumę (a + b) równych jednostek; pierwsza strona otrzymuje a jednostek, druga b. Wzory: udział 1 = S × a ÷ (a + b), udział 2 = S × b ÷ (a + b). Dla 100 w 3 : 2 suma części wynosi 5, jedna jednostka to 20, więc wyniki to 60 i 40. Suma udziałów wraca do 100.
Model matematyczny: podział kwoty (lub innej wielkości skalarnej) w stosunku a : b — partycja proporcjonalna. To nie jest skracanie pary (12 : 8 → 3 : 2), lecz alokacja gotowej całości przy zadanym stosunku. 90 w 1 : 2 daje trzy jednostki po 30: 30 i 60. 120 w 5 : 1 daje sześć jednostek po 20: 100 i 20.
Pola to Całość do podziału, Pierwsza część stosunku i Druga część stosunku. Wprowadź 100, 3 i 2, potem Oblicz. Przecinek i kropka działają. Części muszą być nieujemne; obie naraz nie mogą być zerami. Jedna część równa zero jest dozwolona: 100 w 1 : 0 oddaje całość pierwszej stronie.
Skrócenie 12 : 8 do 3 : 2 jest na stronie stosunku dwóch liczb. Reguła trzech szuka czwartej niewiadomej x z proporcji i nie kroi jednej całości. Procent z liczby (15% z 200 = 30) to inny model.
Bez całości albo bez obu części nie ma wyniku. 200 w 1 : 1 to 100 i 100. 50 w 2 : 3 to 20 i 30. 120,5 w 2 : 3 to 48,2 i 72,3. Sprawdź najpierw przykład 100, 3 i 2.
Dla całości S i części stosunku a, b (a ≥ 0, b ≥ 0, a + b > 0):
S₁ = S × a ÷ (a + b)
S₂ = S × b ÷ (a + b)
Jednostka: u = S ÷ (a + b), wtedy S₁ = a·u i S₂ = b·u. Model: podział proporcjonalny (partycja w stosunku a : b).
Dzielenie całości S w stosunku a : b (przy a ≥ 0, b ≥ 0, a + b > 0) to rozkład S na dwie części proporcjonalne do a i b. Pierwsza część wynosi S₁ = S · a / (a + b), druga S₂ = S · b / (a + b). Równoważnie: jedna „jednostka stosunku” ma wartość u = S / (a + b), wtedy S₁ = a · u oraz S₂ = b · u. Z konstrukcji wynika S₁ + S₂ = S.
Stosunek a : b jest tu wagą względną (part-to-part). Udziały względne w całości to w₁ = a/(a+b) oraz w₂ = b/(a+b); wówczas S₁ = w₁ · S i S₂ = w₂ · S. Gdy a = 3 i b = 2, w₁ = 3/5 = 0,6 i w₂ = 2/5 = 0,4, więc z S = 100 wychodzi 60 i 40.
W nauczaniu warto odróżniać wzór matematyczny od ograniczeń arytmetyki zmiennoprzecinkowej: ten kalkulator pokazuje wynik zgodny z implementacją kalkulator w przeglądarce (arytmetyka zmiennoprzecinkowa), a nie z dowodem symbolicznym na papierze. Gdy liczby wejściowe są ekstremalne, najpierw sprawdź dziedzinę (nieujemne a, b; a + b ≠ 0), potem skalę arytmetyki zmiennoprzecinkowej.
Podział proporcjonalny należy do najstarszych zastosowań arytmetyki praktycznej: spadki, daniny, wspólne koszty, mieszanki. Elementy Euklidesa rozwijają teorię proporcji (księgi V–VII): wielkości są w tym samym stosunku, gdy odpowiadające wielokrotności zachowują nierówności. Nowoczesny zapis a : b i utożsamienie z wagami a/(a+b) utrwaliły się w szkole, w księgowości i w naukach stosowanych (receptury, beton, alokacja budżetu).
Rozróżnia się skracanie stosunku (redukcja pary przez NWD — osobny kalkulator „stosunek dwóch liczb”) od alokacji całości przy zadanym stosunku (ten kalkulator). Reguła trzech rozwiązuje proporcję a/b = c/x i nie dzieli jednej sumy. Złoty podział φ ≈ 1,618 jest szczególnym stosunkiem (a+b)/a = a/b; formularz nie „szuka” φ — wprowadzasz własne a, b i S.
W chemii stosunek molowy z równania zbilansowanego (np. 2 : 1) podaje wagi części; ilość substancji skalujesz tak samo jak S₁ i S₂. W statystyce opisowej udziały procentowe to właśnie 100 · a/(a+b). Ten kalkulator nie jest kalkulatorem VAT ani procentu z jednej liczby.
W rozliczeniach domowych i firmowych ten sam wzór pojawia się przy podziale rachunku według powierzchni pokoi, przy alokacji budżetu projektu według udziałów partnerów oraz przy skalowaniu receptury farby lub betonu. Zawsze potrzebujesz trzech liczb: całości S oraz dwóch nieujemnych wag a i b.
Dziedzina tego kalkulatora: S ∈ ℝ (skończone), a ≥ 0, b ≥ 0, a + b > 0. Wynik: S₁, S₂ ∈ ℝ z S₁ + S₂ = S. Homogeniczność: kS w tym samym a : b daje kS₁ i kS₂. Skala stosunku: ka : kb przy k > 0 daje te same udziały co a : b (wagi się nie zmieniają).
Przemienność pól nie zachodzi w zapisie: 3 : 2 przy S = 100 to 60 i 40, a 2 : 3 to 40 i 60. Gdy a = b > 0, S₁ = S₂ = S/2. Gdy b = 0 i a > 0, S₁ = S i S₂ = 0. Para a = b = 0 jest wykluczona (dzielenie przez zero w mianowniku a + b).
Tożsamość kontroli: S₁ / a = S₂ / b = u przy a > 0 i b > 0. Stąd S₁ / S₂ = a / b, o ile S₂ ≠ 0.
Krok 1. Sprawdź, że S, a, b są skończone, a ≥ 0, b ≥ 0 i a + b > 0.
Krok 2. Policz sumę części T = a + b oraz jednostkę u = S / T.
Krok 3. Przyjmij S₁ = a · u = S · a / T oraz S₂ = b · u = S · b / T.
Krok 4. Sprawdź S₁ + S₂ = S. Wagi procentowe: 100 · a/T oraz 100 · b/T.
Przykład 100 w 3 : 2: T = 5, u = 20, S₁ = 60, S₂ = 40. Przykład 90 w 1 : 2: T = 3, u = 30, S₁ = 30, S₂ = 60.
100 w 3 : 2 → 60 i 40; 90 w 1 : 2 → 30 i 60; 50 w 4 : 1 → 40 i 10; 120,5 w 2 : 3 → 48,2 i 72,3; 200 w 1 : 1 → 100 i 100; 120 w 5 : 1 → 100 i 20; 100 w 1 : 0 → 100 i 0.
0 : 0 przy dowolnym S jest błędem dziedziny. Ujemne a lub b są odrzucane. Ułamki dziesiętne w S, a i b są dozwolone (w przeciwieństwie do kalkulatora skracania stosunku, który wymaga liczb całkowitych).
Obliczenie: share1 = (amount * partA) / sum; share2 = (amount * partB) / sum w arytmetyce zmiennoprzecinkowej. Kalkulator akceptuje przecinek, kropkę i spacje rozdzielające tysiące, zależnie od języka strony. Suma S₁ + S₂ może odbiegać od S o błąd maszynowy przy ekstremalnych wartościach — panel pokazuje kontrolną sumę.
Bardzo małe T względem |S| daje duże |u|; to cecha wzoru. Narzędzie jest edukacyjne, nie systemem CAS ani księgowym z zaokrągleniem monetarnym do grosza — zaokrąglenie wyświetlane wynika z formatowania, nie z osobnej polityki bankowej.
Pokrewne: stosunek dwóch liczb (skracanie a : b), NWD, reguła trzech, procent z liczby, procentowa zmiana. Do VAT i marży użyj osobnych kart procentowych na witrynie.
Źródła: Euclid, Elements (proporcje); podręczniki arytmetyki szkolnej (podział proporcjonalny); MathWorld — Ratio; Wikipedia — Ratio / Stosunek (matematyka). Narzędzie edukacyjne.
100 w 3 : 2 daje 60 i 40. Wzór S × a ÷ (a + b) oraz S × b ÷ (a + b).
60 · 40
Ile daje 100 w stosunku 3 : 2? 60 i 40.
30 · 60
Ile daje 90 w stosunku 1 : 2? 30 i 60.
40 · 10
Ile daje 50 w stosunku 4 : 1? 40 i 10.
48,2 · 72,3
Ile daje 120,5 w stosunku 2 : 3? 48,2 i 72,3.
100 · 100
Ile daje 200 w stosunku 1 : 1? 100 i 100.
100 · 20
Ile daje 120 w stosunku 5 : 1? 100 i 20.
Brak podziału
Co daje 100 w stosunku 0 : 0? Brak podziału — błąd dziedziny.
Dzieli całość S w stosunku a : b na dwie części S·a/(a+b) oraz S·b/(a+b). Dla 100 w 3 : 2 wynik to 60 i 40. Nie skraca pary 12 : 8 i nie liczy reguły trzech.
Udział 1 = S × a ÷ (a + b). Udział 2 = S × b ÷ (a + b). Jedna jednostka stosunku to u = S ÷ (a + b). Suma udziałów wraca do S.
Tak. S₁ + S₂ = S z konstrukcji wzoru. Jeśli wyświetlana suma nie zgadza się dokładnie, sprawdź wprowadzone a i b oraz zaokrąglenie zmiennoprzecinkowe.
Jedna może być 0, obie naraz nie. 100 w 1 : 0 oddaje całość pierwszej stronie. Para 0 : 0 jest błędem dziedziny.
Nie. 120,5 w 2 : 3 daje 48,2 i 72,3. Części a i b też mogą być ułamkami, byle nieujemne i nie obie zero.
Tam NWD skraca parę do 3 : 2. Tutaj już masz stosunek i dzielisz gotową całość, np. 100 na 60 i 40.
Reguła trzech szuka czwartej liczby x z proporcji a/b = c/x. Ta strona kroi jedną sumę S według a : b.
Nie. 15% z 200 = 30 jest na stronie procentu z liczby. Tutaj wprowadzasz całość i dwie części stosunku.
Waga pierwszej części to 100 · a/(a+b), drugiej 100 · b/(a+b). Przy 3 : 2 to 60% i 40% — niezależnie od S.
Tak w przypisaniu stron: 3 : 2 przy 100 to 60 i 40, a 2 : 3 to 40 i 60. Suma nadal wynosi 100.
Nie. Wynik zależy tylko od S, a i b. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.
Udziały są równe: po połowie całości. 200 w 1 : 1 daje 100 i 100.
Wprowadź całość S oraz części a i b (nieujemne, nie obie zero). Udział 1 = S × a ÷ (a + b), udział 2 = S × b ÷ (a + b). Dla 100 w 3 : 2 dostajesz 60 i 40; suma wraca do 100.
60 i 40. Jedna jednostka stosunku to 100 ÷ 5 = 20, więc trzy jednostki dają 60, a dwie dają 40. To pierwszy przykład na stronie.
Nie. Ta strona kroi całość tylko na dwie części a : b. Stosunki trójczłonowe (np. 2 : 3 : 5) nie są obsługiwane.
Nie. Części a i b muszą być ≥ 0. Jedna może być zerem (100 w 1 : 0 oddaje całość pierwszej stronie), ale para 0 : 0 jest błędem dziedziny.
Dodaj oba udziały: muszą wrócić do S. Przy 3 : 2 wagi procentowe to 60% i 40% niezależnie od S — to szybka kontrola proporcji.
Definicja stosunku i podziału proporcjonalnego poniżej pochodzi z uznanych źródeł.
Strona zaktualizowana 2 listopada 2026.