Przykład 1
- a = 2, b = 3, x = 4
11
Ile wynosi y przy a=2, b=3, x=4? 11.
Wprowadź nachylenie a, wyraz wolny b oraz argument x. Kalkulator liczy y = a·x + b. Przy a = 2, b = 3 i x = 4 wynik wynosi 11; przy a = −2, b = 3 i x = 4 wynosi −5. Panel pokazuje też miejsce zerowe −b/a, gdy a ≠ 0. To nie budowa wzoru z dwóch punktów.
Wprowadź a, b oraz x.
Kolejność pól: a, b, x (trzecie pole ma id …-c). To nie interpolacja z dwóch punktów — a i b są już znane.
Wartość funkcji liniowej w punkcie x to liczba y = a·x + b, gdzie a jest współczynnikiem kierunkowym (nachyleniem), a b wyrazem wolnym (rzędną przecięcia z osią OY). To standardowa postać afiniczna na ℝ — podręcznikowa funkcja liniowa w sensie szkolnym (wykresem jest prosta). Kalkulator korzysta z trzech liczb, które wprowadzasz: a (pole „a”), b (pole „b”) oraz x (pole „x”) i liczy y = a·x + b.
Przy a = 2, b = 3 i x = 4 masz 2·4 + 3 = 11. Przy a = 1, b = 0 i x = 5 wynik wynosi 5 (prosta przez początek układu). Przy a = 0, b = 7 i x = 10 wynik wynosi 7 — nachylenie zero, więc y jest stałe i równe b niezależnie od x. Przy a = −2, b = 3 i x = 4 wynik wynosi −5: ujemne a oznacza funkcję malejącą.
Geometria. Punkt (0, b) leży na wykresie. Przyrost Δx = 1 zmienia y o a. Miejsce zerowe (gdy a ≠ 0) to x = −b/a, bo wtedy a·(−b/a) + b = 0. Przy a = 0 i b ≠ 0 miejsca zerowego nie ma; przy a = b = 0 każda liczba rzeczywista jest miejscem zerowym (y ≡ 0).
Czego kalkulator nie liczy. Nie wyznacza a i b z dwóch punktów — to robi sąsiednia interpolacja liniowa. Nie rozwiązuje układu równań ani nie dopasowuje regresji. Przecinek i kropka są równoważne.
Model matematyczny: funkcja liniowa / afiniczna y = ax + b (postawa szkolna i akademicka; MathWorld — Linear Function; Wikipedia — Linear function). Kalkulator to zwykłe mnożenie i dodawanie w arytmetyce zmiennoprzecinkowej przeglądarki.
y = a · x + b
Miejsce zerowe (gdy a ≠ 0): x = −b / a. Przecięcie z osią OY: (0, b).
Model matematyczny: funkcja liniowa / afiniczna y = ax + b. Obliczenie: mnożenie i dodawanie w przeglądarce.
Funkcją liniową w sensie szkolnym nazywamy odwzorowanie f: ℝ → ℝ dane wzorem f(x) = ax + b, gdzie a, b ∈ ℝ są ustalonymi współczynnikami. Wartość funkcji w punkcie x to liczba y = f(x) = ax + b. Współczynnik a nazywa się kierunkowym (nachyleniem): mówi, o ile zmienia się y, gdy x wzrośnie o 1. Współczynnik b jest wyrazem wolnym: f(0) = b, więc wykres przecina oś OY w punkcie (0, b).
W algebrze liniowej „funkcja liniowa” bywa zarezerwowana dla odwzorowań spełniających f(αx+βy)=αf(x)+βf(y), czyli dla przypadku b = 0 (homogeniczność). Postać ax + b z dowolnym b jest wtedy funkcją afiniczną. Na tej stronie — i w typowym programie szkoły średniej — „funkcja liniowa” oznacza właśnie y = ax + b. Definicja i terminologia są zgodne z podręcznikami analizy elementarnej oraz z hasłami MathWorld (Linear Function) i Wikipedia (Linear function / Funkcja liniowa).
Dziedzina i przeciwdziedzina to ℝ. Wykres {(x, ax + b) : x ∈ ℝ} jest prostą na płaszczyźnie kartezjańskiej. Jedynym założeniem wejściowym kalkulatora jest skończoność trzech liczb a, b, x w arytmetyce zmiennoprzecinkowej przeglądarki.
Geometria Euklidesa opisuje prostą bez współrzędnych. Nowożytny zapis y = ax + b pojawia się wraz z geometrią analityczną (Descartes, Fermat) i staje się podstawowym modelem proporcjonalności z przesunięciem: stałe tempo przyrostu plus stały poziom odniesienia. W ekonomii ta sama forma opisuje koszt całkowity = koszt stały + koszt jednostkowy · ilość; w fizyce — wiele zależności w przybliżeniu lokalnie liniowych (prawo Hooke’a w zakresie sprężystym, v = v₀ + at przy stałym przyspieszeniu).
Pojęciowo warto oddzielić trzy rzeczy, które uczniowie często mieszają. Po pierwsze: wartość y w jednym x (to ten kalkulator). Po drugie: miejsce zerowe, czyli rozwiązanie ax + b = 0. Po trzecie: wyznaczenie a i b z dwóch punktów na wykresie — to zadanie odwrotne, obsługiwane przez interpolację liniową (lerp), nie przez podstawienie do gotowego wzoru.
Kalkulator nie wygładza danych, nie liczy korelacji Pearsona i nie rysuje przedziałów ufności. Pokazuje wyłącznie wynik arytmetyczny y = ax + b oraz pochodne wielkości panelowe (a·x, przecięcie, miejsce zerowe, charakter monotoniczności).
Wejście: a, b, x ∈ ℝ. Wyjście: y ∈ ℝ. Odwzorowanie x ↦ ax + b jest ciągłe, różniczkowalne, z pochodną f′(x) = a (stałą). Jest injekcją wtedy i tylko wtedy, gdy a ≠ 0; bijekcją ℝ → ℝ przy a ≠ 0, z odwrotnością x = (y − b)/a.
Monotoniczność: a > 0 ⇒ f rosnąca; a < 0 ⇒ f malejąca; a = 0 ⇒ f stała równa b. Parzystość: f nie jest parzysta ani nieparzysta poza szczególnymi przypadkami (np. b = 0 i dowolne a daje nieparzystość). Złożenie dwóch funkcji liniowych jest znowu funkcją liniową (afiniczne); grupa przekształceń x ↦ ax + b z a ≠ 0 jest grupą afiniczną jednowymiarową.
Tożsamości użyteczne przy sprawdzaniu: f(x + 1) − f(x) = a; f(0) = b; jeśli a ≠ 0, to f(−b/a) = 0. Przy a = 0 funkcja ma nieskończenie wiele miejsc zerowych dokładnie wtedy, gdy b = 0; w przeciwnym razie nie ma żadnego.
Krok 1. Definiujemy f(x) := ax + b przez mnożenie i dodawanie liczb rzeczywistych. To jest definicja, nie twierdzenie — nie wymaga dalszego „dowodu istnienia” poza aksjomatyką ciała ℝ.
Krok 2 (wartość w punkcie). Podstawiamy konkretne x₀: y₀ = a·x₀ + b. Kalkulator wykonuje dokładnie tę operację: najpierw iloczyn a·x, potem suma z b. Dla a = 2, b = 3, x = 4: a·x = 8, y = 8 + 3 = 11.
Krok 3 (miejsce zerowe). Szukamy x takiego, że ax + b = 0. Gdy a ≠ 0, odejmujemy b i dzielimy: x = −b/a. Sprawdzenie: a(−b/a) + b = −b + b = 0. Gdy a = 0, równanie redukuje się do b = 0; albo jest tożsamością (każde x), albo sprzecznością (żadne x).
Krok 4 (związek z dwoma punktami). Jeśli znamy (x₁, y₁) i (x₂, y₂) z x₂ ≠ x₁, to a = (y₂ − y₁)/(x₂ − x₁) oraz b = y₁ − a·x₁. Ten kalkulator zakłada, że a i b są już znane; wyprowadzenie a, b z węzłów należy do interpolacji liniowej.
Krok 5 (obliczenie). Kalkulator liczy y = a · x + b. Kolejność pól to a, b, x.
a = 0, b = 7, x = 10 → y = 7 (stała). a = 1, b = 0, x = 5 → y = 5 (proporcjonalność y = x). a = −2, b = 3, x = 4 → y = −5 (malejąca). a = 2,5, b = 3, x = 4 → y = 13. a = 2, b = −6, x = 3 → y = 0 (punkt leży na osi OX; miejsce zerowe wynosi 3).
Gdy |a| jest bardzo duże, a x też, iloczyn może wyjść poza zakres arytmetyki zmiennoprzecinkowej (±≈1,8·10³⁰⁸) i dać ±Infinity — panel pokazuje wtedy nieskończoność, bez sztucznego „przycięcia”.
Mnożenie i dodawanie w arytmetyce zmiennoprzecinkowej są dokładne dla typowych liczb szkolnych (małe całkowite i ułamki dziesiętne o krótkim rozwinięciu binarnym). Ułamki takie jak 0,1 nie mają skończonej reprezentacji binarnej — stąd drobne „szumy” daleko za przecinkiem przy pechowych wejściach; kalkulator formatuje wynik sensownie, ale nie udaje arytmetyki dziesiętnej dowolnej precyzji.
Przecinek (PL) i kropka są równoważne w parserze. Puste pole zostawia wynik pusty — kalkulator nie podstawia zera za puste pole.
Diagram rysuje prostą y = ax + b, punkt P(x, y) oraz przecięcie (0, b). Skala dopasowuje się do liczb wejściowych; nie jest osobną „wizualną” jednostką wyniku.
Pokrewne: interpolacja liniowa (prosta z dwóch węzłów), równanie liniowe ax + b = 0, funkcja kwadratowa, wartość bezwzględna (łamane linie). Regresja liniowa najmniejszych kwadratów to inny model — dopasowanie a, b do wielu punktów z błędem.
Źródła: Wikipedia — Linear function / Funkcja liniowa; MathWorld — Linear Function; podręczniki algebry elementarnej i analizy (postać ax + b, nachylenie, wyraz wolny). Narzędzie ma charakter edukacyjny.
y = ax + b. Przy a = 2, b = 3 i x = 4 wychodzi y = 11. Panel pokazuje też miejsce zerowe i przecięcie z OY.
11
Ile wynosi y przy a=2, b=3, x=4? 11.
5
Ile wynosi y przy a=1, b=0, x=5? 5 (y=x).
7
Ile wynosi y przy a=0, b=7, x=10? 7 (stała).
−5
Ile wynosi y przy a=−2, b=3, x=4? −5.
13
Ile wynosi y przy a=2,5, b=3, x=4? 13.
0
Ile wynosi y przy a=2, b=−6, x=3? 0 (miejsce zerowe = 3).
Liczy wartość funkcji liniowej y = a·x + b dla wprowadzonych a, b oraz x. Przy a = 2, b = 3 i x = 4 wynik wynosi 11. To jedno podstawienie — nie dopasowanie prostej z dwóch punktów.
Wzór brzmi y = a·x + b. Symbol a to nachylenie (współczynnik kierunkowy), b to wyraz wolny (przecięcie z osią OY), x to argument. Trzecie pole formularza oznacza x.
Wynik wynosi 11, bo 2·4 + 3 = 11. To pierwszy przykład na stronie i ten sam wynik po „Wypełnij ten przykład”.
Funkcja jest stała: y = b dla każdego x. Przy a = 0, b = 7 i x = 10 wynik wynosi 7. Miejsca zerowego nie ma, gdy b ≠ 0; gdy b = 0, y ≡ 0 i każde x jest miejscem zerowym.
Z równania ax + b = 0. Gdy a ≠ 0, x = −b/a. Panel pokazuje tę wartość obok wyniku y. Gdy a = 0, panel informuje, że miejsca zerowego brak albo że jest ich nieskończenie wiele (y ≡ 0).
Tu wprowadzasz gotowe a i b oraz jedno x. Na interpolacji budujesz prostą z dwóch węzłów (x₀, y₀), (x₁, y₁). Oba modele opisują prostą, ale pola wejściowe są inne.
Tak. Ujemne a oznacza funkcję malejącą. Przykład: a = −2, b = 3, x = 4 daje y = −5.
Nie. Algebra ax + b nie pyta o odcinek. Każde skończone x jest dozwolone; wynik może być dowolnie daleko na prostej.
Tak. 2,5 i 2.5 to ta sama liczba. Przy a = 2,5, b = 3 i x = 4 wynik wynosi 13.
Nie. Wynik zależy tylko od a, b i x. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.
Puste a, b albo x zostawia wynik pusty. Kalkulator nie podstawia zera w miejsce pustego pola.
Na stronie interpolacji liniowej. Tam wprowadzasz dwa węzły i szukane x; tu zakładasz, że nachylenie i wyraz wolny są już znane.
Podstaw do wzoru y = a·x + b. Przy a = 2, b = 3 i x = 4: y = 2·4 + 3 = 11.
11. To pierwszy przykład na stronie: a = 2, b = 3, x = 4.
−5. Czwarty przykład: funkcja malejąca −2·4 + 3 = −5.
x = 3, bo −b/a = 6/2 = 3. Szósty przykład daje y = 0 właśnie w tym punkcie.
Nie. Tu podajesz gotowe a, b i jedno x. Wzór z dwóch punktów jest na stronie interpolacji liniowej.
Definicja, postać ax + b i miejsce zerowe poniżej pochodzą z uznanych źródeł.
Strona zaktualizowana 14 października 2026.