Przykład 1
- α = 60°
- β = 60° (stopnie)
γ = 60° · równoboczny
Ile wynosi trzeci kąt przy 60° i 60°? 60° (równoboczny).
Wprowadź dwa kąty wewnętrzne α i β w stopniach albo radianach. Kalkulator liczy trzeci kąt γ = 180° − α − β (albo π − α − β). Przy 60° i 60° trzeci wynosi 60°; przy 90° i 45° wynosi 45°. Suma trzech kątów na płaszczyźnie to zawsze 180° = π rad. To nie boki z twierdzenia sinusów i nie geometria sferyczna.
Wprowadź dwa kąty α i β.
Model płaski euklidesowy. Gdy α + β ≥ 180°, trójkąt się nie domyka — kalkulator pokazuje komunikat, nie ujemny kąt. Geometrii sferycznej ta strona nie liczy.
W geometrii euklidesowej na płaszczyźnie suma trzech kątów wewnętrznych dowolnego trójkąta wynosi dokładnie 180° — równoważnie π radianów. To twierdzenie o sumie kątów w trójkącie. Jest równoważne postulatowi równoległości Euklidesa: przez punkt poza prostą przechodzi dokładnie jedna równoległa. Gdy znasz dwa kąty, trzeci jest dopełnieniem do kąta półpełnego.
Wzór praktyczny w stopniach brzmi γ = 180° − α − β; w radianach γ = π − α − β. Kalkulator korzysta z liczb, które wprowadzasz w polach α i β, oraz z jednostki kątów w formularzu. Przy 60° i 60° trzeci wynosi 60° (równoboczny). Przy 90° i 45° wynosi 45° (prostokątny równoramienny). Przy 30° i 70° wynosi 80°. Przy 120° i 30° wynosi 30° (rozwartokątny przy 120°).
Szkic dowodu (Euklides, Elementy, propozycja I.32): przez wierzchołek C prowadzisz prostą równoległą do boku AB. Kąty naprzemianległe przy równoległych przenoszą α i β na tę prostą; kąt półpełny przy C rozkłada się na α, γ i β, więc α + β + γ = 180°. Inny wariant: kąt zewnętrzny przy przedłużeniu boku równa się sumie dwóch kątów wewnętrznych niewsąsiednich — stąd znowu suma wnętrza to 180°.
Dziedzina: α i β muszą być dodatnie oraz ich suma mniejsza niż 180° (π rad), żeby γ było dodatnie. Gdy α + β jest co najmniej 180°, wynik nie opisuje trójkąta euklidesowego — kalkulator pokazuje komunikat zamiast ujemnego kąta. Na sferze suma kątów trójkąta sferycznego przekracza 180° (nadmiar sferyczny); ta strona takiego modelu nie liczy, tylko o nim wspomina. Twierdzenie sinusów i cosinusów liczy boki — tu boków nie ma.
Przecinek i kropka w polach są równoważne. Przykład w radianach: α = β = π/3 ≈ 1,047198 daje γ = π/3 — ten sam trójkąt równoboczny co 60° i 60°.
γ = 180° − α − β (stopnie) albo γ = π − α − β (radiany), gdzie α > 0, β > 0 oraz α + β < 180° (π).
Tożsamość kontrolna: α + β + γ = 180° = π.
Model matematyczny: twierdzenie o sumie kątów wewnętrznych trójkąta euklidesowego — Euklides, Elementy, propozycja I.32 (Heath).
W geometrii euklidesowej płaszczyzny suma kątów wewnętrznych dowolnego trójkąta wynosi 180° (π rad). Jeśli dane są dwa kąty α i β, trzeci kąt wynosi γ = 180° − α − β, albo w radianach γ = π − α − β. Kalkulator na tej stronie implementuje tę różnicę po wspólnej jednostce (stopnie albo radiany) zgodnie z Euclid I.32.
Warunek istnienia trójkąta euklidesowego: α > 0, β > 0 oraz α + β < 180° (odpowiednio < π), tak aby γ > 0. Gdy α + β ≥ 180°, trzeci kąt nie jest dodatni i formularz zgłasza błąd zamiast fałszywego trójkąta.
Wynik główny to γ w wybranej jednostce; panel klasyfikuje też trójkąt (ostrokątny, prostokątny, rozwartokątny) na podstawie porównania kątów z 90°.
Twierdzenie o sumie kątów w trójkącie należy do kanonu Elementów Euklidesa: propozycja I.32 stwierdza, że kąt zewnętrzny równa się sumie dwóch wewnętrznych nieprzyległych, a stąd suma trzech wewnętrznych równa się dwóm kątom prostym (180°). MathWorld (Triangle) i Wikipedia (Sum of angles of a triangle) utrwalają ten fakt jako aksjomatycznie zależny od geometrii euklidesowej (piąty postulat).
Pojęciowo γ nie jest „zgadywane” z boków — ta strona nie używa twierdzenia sinusów ani cosinusów. Wystarczą dwa kąty. W geometrii sferycznej suma kątów przekracza 180°; w hiperbolicznej jest mniejsza — te modele nie są przedmiotem kalkulatora.
W szkole wzór γ = 180° − α − β jest pierwszym krokiem do domknięcia trójkąta kątowego przed liczeniem boków.
Dziedzina: α > 0, β > 0, α + β < π (w radianach po konwersji). Przeciwdziedzina: γ ∈ (0, π). Suma α + β + γ = π zawsze, gdy γ jest zdefiniowane.
Tożsamości: γ_deg = 180 − α_deg − β_deg; γ_rad = π − α_rad − β_rad; γ_rad = γ_deg·π/180. Klasyfikacja: jeśli max(α,β,γ) = π/2 (w tolerancji) — prostokątny; jeśli max > π/2 — rozwartokątny; w przeciwnym razie ostrokątny.
Permutacja: role α, β, γ są symetryczne względem sumy; strona oznacza γ jako dopełnienie dwóch wprowadzonych kątów.
W zapisie wektorowym suma kątów wynika z tego, że obrót stycznej przy obiegu wokół trójkąta prostego wynosi ±2π, a wkłady kątów zewnętrznych sumują się do pełnego obrotu; kąty wewnętrzne dopełniają zewnętrzne do π przy każdym wierzchołku wypukłym, skąd znowu α+β+γ = π. To ujęcie łączy I.32 z geometrią dyskretnej krzywizny.
Przy przełączaniu stopni/radianów ta sama para liczb może oznaczać różne kąty geometryczne — kalkulator odczytuje jednostkę z pola przed obliczeniem γ. Wynik jest zawsze prezentowany w tej samej jednostce co wejście.
Krok 1 (Euclid I.32, szkic). Przez wierzchołek prowadzi się prostą równoległą do przeciwległego boku. Kąty naprzemianległe równe α i β składają się z kątem przy wierzchołku w kąt półpełny na prostej.
Krok 2. Stąd α + β + γ = 180° = π rad dla każdego trójkąta euklidesowego.
Krok 3. Przy znanych α, β: γ = 180° − α − β. W radianach ta sama algebra z π zamiast 180°.
Krok 4. Dodatniość γ jest równoważna α + β < 180°, co jest warunkiem nierówności kątowej trójkąta przy dodatnich α, β.
α = β = 60°: γ = 60° (równoboczny kątowo). α = 90°, β = 45°: γ = 45° (prostokątny równoramienny). α = 30°, β = 70°: γ = 80°. α = β = π/3 rad (60°): γ = π/3 ≈ 1,047198 rad; po wpisaniu zaokrąglonych 1,047198 panel pokazuje γ ≈ 1,047197 rad.
α = 120°, β = 30°: γ = 30° (rozwartokątny). α = 100°, β = 90°: α + β = 190° > 180° — brak trójkąta; kalkulator odrzuca dane.
Gdy jeden kąt dąży do 0⁺ przy ustalonym drugim, γ dąży do dopełnienia; gdy α + β → 180°⁻, γ → 0⁺ (zdegenerowany trójkąt).
Kąty są sprowadzane do radianów wewnętrznie (toRad), γ = π − α − β, potem fromRad do jednostki formularza. Tolerancje arytmetyki zmiennoprzecinkowej przy porównaniu z π/2 służą etykiecie „prostokątny”.
Przykłady obejmują równoboczny, prostokątny i przypadki odrzucenia. Diagram SVG rysuje trójkąt tylko gdy γ > 0.
Kalkulator nie wymaga nierówności trójkąta na bokach, bo boki nie są danymi wejściowymi. Jedyne ograniczenie to dodatnie kąty o sumie mniejszej niż 180°. Przypadek α = β = γ = 60° jest dopuszczalny i odpowiada klasie równobocznej kątowo.
Klasyfikacja ostro-/prosto-/rozwartokątna używa porównania z π/2 w arytmetyce zmiennoprzecinkowej; etykieta „prostokątny” pojawia się także gdy którykolwiek z trzech kątów trafia w prosty w tolerancji numerycznej, nie tylko gdy wprowadzono dokładnie 90°.
Pokrewne: suma kątów wielokąta S = (n−2)·180° (dla n = 3 wraca 180°), twierdzenie sinusów i cosinusów (gdy znane są boki). Ta strona liczy tylko kąt.
Źródła: Euclid, Elements I.32; MathWorld — Triangle; Wikipedia — Sum of angles of a triangle / Suma miar kątów trójkąta. Kalkulator realizuje γ = 180° − α − β.
Przy α = 60° i β = 60° trzeci kąt γ wynosi 60°. Suma trzech kątów to zawsze 180° = π rad.
γ = 60° · równoboczny
Ile wynosi trzeci kąt przy 60° i 60°? 60° (równoboczny).
γ = 45° · prostokątny równoramienny
Ile wynosi trzeci kąt przy 90° i 45°? 45° (prostokątny równoramienny).
γ = 80°
Ile wynosi trzeci kąt przy 30° i 70°? 80°.
γ ≈ 1,047197 rad
Ile dają α = β ≈ 1,047198 rad (π/3)? γ ≈ 1,047197 rad.
γ = 30° · rozwartokątny
Ile wynosi trzeci kąt przy 120° i 30°? 30° (rozwartokątny).
poza zakresem · α + β ≥ 180°
Co przy 100° i 90°? α + β ≥ 180° — komunikat, nie ujemne γ.
Na płaszczyźnie euklidesowej α + β + γ = 180° = π radianów. To twierdzenie o sumie kątów w trójkącie (Euklides, Elementy, propozycja I.32). Z dwóch znanych kątów trzeci to reszta do 180°.
W stopniach: γ = 180° − α − β. W radianach: γ = π − α − β. Kolejność α i β nie zmienia wyniku. Przy 60° i 60° trzeci wynosi 60°; przy 90° i 45° wynosi 45°; przy 30° i 70° wynosi 80°.
W polu „Jednostka kątów” wybierz Stopnie (°) albo Radiany. 60° to π/3 ≈ 1,047198 rad. Przełącznik mówi, jak czytać pola α i β; wynik jest w tej samej jednostce, a panel pokazuje też obie jednostki dla γ.
To przypadek zdegenerowany na płaszczyźnie: γ byłoby ≤ 0 i trójkąt euklidesowy się nie domyka. Kalkulator pokazuje komunikat zamiast ujemnego kąta. Na sferze suma kątów może przekraczać 180°, ale ta strona sferycznego trójkąta nie liczy.
Tak. W sensownym trójkącie euklidesowym każdy kąt wewnętrzny leży w otwartym przedziale (0°, 180°). Kąt zerowy albo ujemny nie opisuje wnętrza trójkąta — kalkulator wtedy zgłasza błąd.
Nie. Odejmowanie jest przemienne: 30° i 70° oraz 70° i 30° dają to samo γ = 80°. Diagram rysuje kąty przy wierzchołkach A i B według pól, ale miara trzeciego jest ta sama.
Nie. Tu są same kąty. Bok z kątów wymaga twierdzenia sinusów albo cosinusów i co najmniej jednego boku — sąsiednie kalkulatory w sekcji powiązań.
Klasyczny szkic (Euklides I.32): przez wierzchołek C prowadzisz prostą równoległą do boku AB. Kąty naprzemianległe przy równoległych dają α i β na tej prostej, a kąt półpełny przy C składa się z α, γ i β, więc α + β + γ = 180°. Równoważnie: kąt zewnętrzny równa się sumie dwóch kątów wewnętrznych niewsąsiednich.
Na sferze suma kątów trójkąta sferycznego jest większa niż 180° i zależy od pola (nadmiar sferyczny). Ta strona liczy wyłącznie model euklidesowy płaski — bez fałszywego przeliczenia sferycznego.
60°. 180 − 60 − 60 = 60. To trójkąt równoboczny (wszystkie kąty po 60°). To pierwszy przykład na stronie i ten sam wynik po „Wypełnij ten przykład”.
Nie. Wynik zależy od α, β i przełącznika stopni/radianów w formularzu. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.
Tak. 30,5 i 30.5 to ten sam kąt. Przecinek i kropka w polach liczbowych są równoważne.
Odejmij dwa znane kąty od 180°: γ = 180° − α − β. W radianach: γ = π − α − β. Przy 60° i 60° trzeci wynosi 60°; przy 90° i 45° wynosi 45°.
70°. γ = 180° − 50° − 60° = 70°. Ten sam wzór co w przykładach na stronie (tu z innymi liczbami).
45°. To drugi przykład na stronie: trójkąt prostokątny równoramienny.
Tu n = 3 i znasz dwa kąty, więc wynik to γ = 180° − α − β. Na stronie sumy kątów wielokąta wprowadzasz tylko n i dostajesz S = (n − 2)×180°.
Nie. Tu tylko trzeci kąt. Bok z kątów i jednego boku jest na stronie twierdzenia sinusów.
Twierdzenie, szkic dowodu i dziedzina poniżej pochodzą z uznanych źródeł geometrii.
Strona zaktualizowana 14 października 2026.