Przykład 1
- 2
- 8
3
Ile wynosi σ przy 2 i 8? 3.
Wprowadź co najmniej dwie liczby — listę w pierwszym polu albo po jednej wartości w dwóch polach. Wynik to odchylenie standardowe populacji σ z dzielnikiem n. Przy 2 i 8 wynik wynosi 3. Przy liście 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 wynik wynosi 2. Formularz nie stosuje n−1 jako wyniku głównego.
Wprowadź co najmniej dwie liczby, potem Oblicz.
Wynik główny to populacyjne σ z dzielnikiem n. Sąsiad z trzema polami zawsze dzieli przez 3. Ta strona przyjmuje listę o zmiennej długości albo dwie wartości w osobnych polach.
Odchylenie standardowe z n liczb to pierwiastek z wariancji populacyjnej. Średnia m = (suma xᵢ)/n, suma kwadratów odchyleń SSD dzielona przez n, na końcu pierwiastek. Przy 2 i 8 średnia wynosi 5, wariancja 9, a σ = 3. Przy liście 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 średnia wynosi 5, wariancja 4, a σ = 2.
Mianownik jest n, nie n−1. Sąsiednia strona z trzema polami zawsze dzieli przez 3. Tutaj n wynika z długości listy albo z dwóch wartości w osobnych polach — to konwencja populacyjna zgodna z obliczeniem na tej stronie.
Pierwsze pole przyjmuje listę albo jedną liczbę. Drugie pole uzupełnia parę, gdy lista ma jeden element. Przy 1 i 1 wynik wynosi 0. Przy 0 i 10 wynik wynosi 5. Wynik całkowity jest wyświetlany bez części ułamkowej; ułamek — z sześcioma miejscami po przecinku.
Panel wyniku pokazuje też średnią, wariancję, SSD, n oraz porównawcze s z dzielnikiem n−1. Wynik główny pozostaje populacyjnym σ.
2 i 8 dają 3. 1 i 1 dają 0. Lista 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 daje 2. Co najmniej dwie liczby, dzielenie przez n.
m = (Σ xᵢ) / n, σ² = Σ(xᵢ − m)² / n, σ = √σ².
Dzielnik jest n (populacja). Estymator próbowy używałby n − 1; ta strona tego nie robi w wyniku głównym.
Model matematyczny: odchylenie standardowe populacyjne skończonego zbioru (σ, dzielnik n) — Karl Pearson / Ronald Fisher (wariancja); NIST measures of scale; Excel STDEV.P.
Odchylenie standardowe (ang. standard deviation) to pierwiastek kwadratowy z wariancji. Dla skończonego zbioru n ≥ 2 liczb najpierw liczy się średnią arytmetyczną m = (Σ xᵢ) / n, potem sumę kwadratów odchyleń SSD = Σ(xᵢ − m)², następnie wariancję populacyjną σ² = SSD / n i wreszcie σ = √σ². Kalkulator na tej stronie implementuje dokładnie ten łańcuch: dzielnik jest zawsze n (długość wprowadzonej listy), nigdy n − 1.
Rozróżnienie populacja versus próba jest kluczowe. Symbol σ i dzielnik n opisują rozproszenie całej populacji (tutaj: wszystkich wprowadzonych wartości traktowanych jako komplet). Symbol s i dzielnik n − 1 (poprawka Bessela) służą do nieobciążonego oszacowania wariancji nieznanej populacji na podstawie próby. Ta strona zwraca σ populacyjne; w panelu wyniku porównawczo pokazuje też s, ale wynik główny to zawsze σ z /n.
Jednostka wyniku jest taka sama jak jednostka danych: jeśli wartości są w metrach, σ też jest w metrach. Wariancja ma jednostkę kwadratową; pierwiastek przywraca skalę oryginału.
Termin „standard deviation” spopularyzował Karl Pearson na przełomie XIX i XX wieku; wcześniejsze prace Gaussa i Legendre’a o metodzie najmniejszych kwadratów już operowały na sumie kwadratów odchyleń od średniej. Ronald Fisher utrwalił wariancję jako centralne pojęcie wnioskowania. NIST/SEMATECH e-Handbook opisuje miary skali (measures of scale), w tym odchylenie standardowe, jako podstawowe deskryptory rozproszenia.
Pojęciowo σ mierzy typową odległość od średniej w skali danych, w przeciwieństwie do zakresu (max − min), który patrzy tylko na skrajne wartości. Sąsiednia strona z trzema polami zawsze dzieli przez 3; strona wariancji z n liczb zostawia σ² z listy — tutaj lista o zmiennej długości i od razu pierwiastek.
W dydaktyce warto uczciwie nazwać to, co liczy oprogramowanie: wiele arkuszy i funkcji (Excel STDEV.P kontra STDEV.S, R sd() z /(n−1), NumPy z parametrem ddof) różni się dzielnikiem. Ta strona odpowiada STDEV.P / populacji z dzielnikiem n.
Dla dowolnych x₁…xₙ ∈ ℝ: σ ≥ 0. σ = 0 wtedy i tylko wtedy, gdy wszystkie wartości są równe. Przesunięcie: σ(xᵢ + c) = σ(xᵢ). Skalowanie: σ(λxᵢ) = |λ| σ(xᵢ). Kolejność wartości nie wpływa na wynik, bo wzór jest symetryczny względem permutacji.
Tożsamość: SSD = Σ xᵢ² − n m². Stąd σ² = (Σ xᵢ²)/n − m². Kalkulator liczy jednak wprost odchylenia od m, według wzoru: √(Σ(x − m)² / n).
Relacja do estymatora próbkowego: s² = SSD / (n−1) = (n/(n−1)) σ², więc s = σ √(n/(n−1)). Przy 2 i 8: σ = 3, a s = √18 ≈ 4,242641.
Krok 1. Wprowadź co najmniej dwie liczby rzeczywiste (lista w pierwszym polu albo jedna wartość w każdym polu; przecinek albo kropka w ułamku).
Krok 2. Policz średnią m = (Σ xᵢ) / n.
Krok 3. Policz odchylenia dᵢ = xᵢ − m oraz SSD = Σ dᵢ².
Krok 4. Wariancja populacyjna σ² = SSD / n; odchylenie σ = √σ² (pierwiastek nieujemny).
Krok 5. Przykład 2 i 8: m = 5; SSD = 9+9 = 18; σ² = 9; σ = 3. Przykład 1 i 1: SSD = 0, σ = 0. Przykład 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9: m = 5; SSD = 32; σ² = 4; σ = 2. Przykład 0 i 10: m = 5; SSD = 50; σ² = 25; σ = 5.
Poprawność formalna wynika z definicji drugiej centralnej momenty dla miary empirycznej jednorodnej na n punktach (masa 1/n w każdym). Pierwiastek jest jednoznacznie określony jako funkcja nieujemna.
Wszystkie wartości równe → σ = 0. Dwie wartości a i b: m = (a+b)/2, σ = |a−b|/2 (bo SSD = 2((a−b)/2)², σ² = ((a−b)/2)²). Lista ośmioelementowa 2…9 jak wyżej → σ = 2. Ciąg −2, 0, 2, 4: m = 1, SSD = 20, σ² = 5, σ = √5 ≈ 2,236068.
Puste oba pola nie dają wyniku — potrzebne są co najmniej dwie liczby. Niepoprawny tekst daje komunikat błędu. Zero jest liczbą: 0 i 0 dają σ = 0; 0 i 10 dają 5.
Ta strona nie stosuje wag, nie usuwa wartości skrajnych i nie przełącza wyniku głównego na dzielnik n − 1. Nie jest też kartą z dokładnie trzema polami — do tego służy sąsiad.
Obliczenia idą w arytmetyce zmiennoprzecinkowej w przeglądarce (√). Dla typowych danych szkolnych i inżynieryjnych wynik jest zgodny z klasycznym rachunkiem na papierze po zaokrągleniu. Wynik całkowity (na przykład 3 albo 0) wyświetla się bez zbędnych zer po przecinku; wynik niecałkowity — z sześcioma miejscami.
Przy skrajnie dużych |xᵢ| możliwa jest utrata precyzji przy odejmowaniu od średniej. W praktyce edukacyjnej umiarkowana skala nie sprawia problemów. Diagram osi zaznacza wartości oraz m linią przerywaną (do 16 punktów na osi).
Pokrewne: odchylenie standardowe z trzech liczb (dzielnik 3), wariancja z n liczb (σ² z listy), średnia arytmetyczna, zakres (max − min). Współczynnik zmienności CV = σ / |m| nie jest liczony na tej stronie.
Źródła: NIST/SEMATECH e-Handbook — Measures of Scale; Wikipedia — Standard deviation (population vs sample); MathWorld — Standard Deviation; dokumentacja Excel STDEV.P vs STDEV.S. Narzędzie ma charakter edukacyjny.
Przy 2 i 8 średnia wynosi 5, wariancja 9, a σ = 3.
3
Ile wynosi σ przy 2 i 8? 3.
0
Ile wynosi σ przy 1 i 1? 0.
2
Ile wynosi σ przy 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9? 2.
5
Ile wynosi σ przy 0 i 10? 5.
3
Ile wynosi σ przy 8 i 2? 3.
2,236068
Ile wynosi σ przy −2, 0, 2, 4? ≈ 2,236068.
Odchylenie standardowe populacyjne σ z co najmniej dwóch liczb: średnia m, wariancja σ² = SSD/n, potem σ = √σ². Przy 2 i 8 wynik wynosi 3. Przy liście 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 wynik wynosi 2.
Nie. Mianownik wariancji i odchylenia jest n (liczba wprowadzonych wartości). To konwencja populacyjna (jak STDEV.P). Estymator próbowy z poprawką Bessela (dzielnik n−1) pojawia się w panelu tylko jako porównanie, nie jako wynik główny.
σ z dzielnikiem n opisuje rozproszenie całej wprowadzonej listy jako populacji. s z dzielnikiem n−1 szacuje wariancję nieznanej większej populacji. Ta strona zwraca σ; przy 2 i 8 s wynosiłoby √18 ≈ 4,242641.
W pierwszym polu wprowadź co najmniej dwie liczby oddzielone przecinkiem, spacją albo średnikiem. Gdy lista ma co najmniej dwa elementy, drugie pole jest pomijane. Alternatywnie wprowadź jedną liczbę w każdym polu.
0. Średnia wynosi 1, oba odchylenia są zerowe, więc SSD = 0 i σ = 0. Wynik całkowity wyświetla się bez zbędnych zer po przecinku.
2. Średnia wynosi 5, SSD = 32, wariancja populacyjna 4, pierwiastek 2.
Sąsiednia strona ma dokładnie trzy pola a, b, c i zawsze dzieli przez 3. Tutaj n wynika z listy albo z dwóch pól — to ogólny kalkulator odchylenia standardowego populacji, nie kalkulator z trzema polami.
Na stronie wariancji z n liczb. Tutaj wynik główny to pierwiastek — odchylenie standardowe σ, nie sama σ².
Nie. Wzór jest symetryczny względem permutacji. 2 i 8 oraz 8 i 2 dają to samo 3.
Nie. Ustawienia waluty i jednostek w nagłówku strony nie wpływają na ten wynik.
Policz średnią m, sumę kwadratów odchyleń od m, podziel przez n (populacja), weź pierwiastek. Przy 2 i 8: m = 5, σ² = 9, σ = 3. Przy liście 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9: σ = 2.
3. Obliczenie: średnia 5, kwadraty odchyleń 9 + 9 = 18, wariancja 18/2 = 9, pierwiastek 3. Przy dwóch wartościach σ = |x₁ − x₂|/2.
2. To klasyczny szkolny przykład: średnia 5, suma kwadratów odchyleń 32, wariancja populacyjna 32/8 = 4, σ = 2.
Nie. Wynik główny to σ z dzielnikiem n. Panel może pokazać porównawcze s z n−1 (przy 2 i 8 ≈ 4,24), ale to nie zastępuje wyniku głównego.
Tu lista o dowolnej długości n ≥ 2 albo dwa pola. Karta trzech liczb ma dokładnie trzy pola i dzielnik zawsze 3. Przy trzech wartościach oba modele dają to samo σ populacyjne.
Definicje σ / s i dzielników n versus n−1 poniżej pochodzą z uznanych źródeł. Ta strona liczy populacyjne σ (dzielnik n).
Strona zaktualizowana 2 listopada 2026.